فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٠ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
بايد به سوى قبله باشد، يا حيوان و يا هر دو ؟ بنابر قول مشهور رو به قبله بودن حيوان، كافى است.
اينان در استدلال بر آن گفتهاند: ظاهر دليل چنين است؛ زيرا«استقبل بذبيحتك القبلة» آمده و حرف «باء» در جمله «استقبل بذبيحتك» براى متعدّى ساختن فعل است مانند آيه {ذهب اللّه بنورهم } (٥٥).
پس ظاهر جمله اين است كه حيوان را به سوى قبله برگردان.
البته در كتاب دعائم الاسلام، از امام صادق (ع) نقل شده است:
«إذا أردت أن تذبح ذبيحتك فلا تعذّب البهيمة، أحدِّ الشفرة و استقبل القبلة»؛ (٥٦)
هر گاه خواستى حيوانى را ذبح كنى آن را ميازار؛ تيغ را تيز كن و روى به قبله نما. ولى اين روايت، افزون بر مرسل بودن، با آنچه گفته شده منافات ندارد؛ زيرا احتمال به قبله گردانيدن حيوان در جمله «استقبل القبلة» نيز هست. (٥٧)
ولى ظهور حرف «باء» در تعدّى فعل به معناى جدا سازى فاعل از پيوند و ارتباط با فعل نيست، بلكه متعدّى شدن همراه بودن فعل با فاعل را نيز در بردارد. مثلاً در جمله «ذهبت بزيدٍ» معنى اين است كه خودم رفته و زيد را به همراه بردهام. بنابراين، از«استقبل بذبيحتك القبلة»؛ تو خود به سوى قبله باش و ذبيحه را نيز به سوى قبله برگردان، نمى توان به رو به قبله بودن حيوان بسنده كرد، ولى مىتوان از اين ظهور، به واسطه آنچه در ديگر روايات آمده مانند «و لميوجّهها القبلة» و يا «تذبح لغير القبلة» كه ظاهر آنها به سوى قبله بودن خود حيوان است دست برداشت.
(٥٥) بقره/ ١٧.
(٥٦)مستدرك الوسائل، ج١٦، ص١٣٢، باب ٢ از ابواب ذبايح، حديث ١٩٣٧٠.
(٥٧)جواهر الكلام، ج٣٦، ص١١٢.