از امام(ع) سؤال كردم اهل ذمه چه بپردازند كه خون و مال خود را حفظ كنند؟ فرمود: خراج و اگر جزيه سرانه پرداخت مى‌كنند ديگر بر زمينهايشان چيزى نيست و اگر از زمين گرفته شود، جزيه سرانه منتفى مى‌شود.

دو صحيحه بالا به طور صريح متعرض حقن دماء و حفظ اموال آنان شده است، ولى مفهوم عرفى آن دو، همچون ساير احاديثى كه گذشت، اين است كه:

اهل كتاب، با پرداخت جزيه، همانند مسلمانان حق حيات در دار الا سلام به دست مى‌آورند و هيچ‌يك از مسلمانان، حق تعرض به آنان را ندارند نمى‌تواند آنان را مورد ايذا و يا ضرب و جرح قرار دهند.

اين دسته از ادله، به روشنى ثابت مى‌كنند كه اهل ذمه هم، محترمند.

دسته دوم: رواياتى كه دلالت دارند: كشتن ذمى و وارد كردن جنايت بر ايشان( در صورتى كه جنايتى بر آن وارد گردد)ديه دارد و خانواده ذمى مى‌توانند ديه بگيرند، بلكه بالاتر قصاص كنند. از جمله آنها، موثقه سماعه است:

سالت أبا عبداللّه‌(ع) عن مسلم قتل ذمياً، فقال: هذا شى‌ء شديد لايحتمله الناس، فليعط اهله دية المسلم، حتى ينكل عن قتل اهل السواد و عن قتل الذمى، ثمّ قال: لو انّ مسلماً غضب على ذمى فأراد أن يقتله و يأخذ أرضه و يؤدّي إلى أهله ثمانمئة درهم، إذن يكثر القتل فى الذميين و من قتل ذمياً ظلماً، فإنّه ليحرم على المسلم أن يقتل ذمياً حراماً، ما آمن بالجزية و ادّاها و لم‌يجحدها. (٤٠)

از امام صادق(ع) سؤال كردم از مسلمانى كه ذمى را كشته است.

فرمود: اين امر سختى است كه مردم آن را تحمل نمى‌كنند، بايد ديه يك

(٣٩)همان، ح٣.
(٤٠)همان، ج١٩، ص ١٦٣، ديات النفس، باب ١٤، ح١.