عده‌اى از فقها، اين استدلال سيد را پذيرفته‌اند و همانند وى معتقدند: مقتضاى قواعد اوّليه، حرمت حيوانى است كه رو به قبله ذبح نشده است، ولى ديدگاه صحيح آن است كه در صورت تشكيك در ادله اعتبار استقبال قبله، حيوان محكوم به حليت است، هرچند اصل عملى به هنگام شك در حليت، استصحاب عدم تذكيه است ـ البته بنابر جريان استصحاب در شبهه حكميه و جريان اصل عدم تذكيه كه صحت آن دو در علم اصول احراز شده است ـ ولى مقتضاى عمومات قرآن كريم و روايات معصومين (ع)، حلال بودن ذبيحه‌اى است كه تمامى شرايط لازم، غير از رو به قبله بودن در آن مراعات شده است. با وجود ادله اجتهادى، جاى تمسك به استصحاب نيست. تفصيل مطلب را با عمومات آيات قرآن، پى مى‌گيريم.

عمومات قرآنى

١. از جمله آياتى كه دلالت مى‌كند بر حليت ذبيحه‌اى كه به هنگام ذبح، تمامى شرايط در آن به غير از رو به قبله بودن، مراعات شده، آيه شريفه زير است:

{فكلوا ممّا ذكر اسم اللّه‌ عليه إن كنتم بآياته مؤمنين و ما لكم ألاّ تأكلوا ممّا ذكر اسم اللّه‌ عليه و قد فصلّ لكم ما حرّم عليكم إلاّ ما اضطررتم إليه و انّ كثيراً ليضلّون بأهوائهم بغير علم انّ ربكّ هو أعلم بالمعتدين } (١٤)؛

اگر به آيات خدا ايمان داريد، از ذبحى كه نام خدا بر آن برده شده است، بخوريد. چرا از آنچه نام خدا بر آن ياد شده‌است، نمى خوريد و خدا چيزهايى را كه بر شما حرام شده، به تفصيل، بيان كرده است، مگر آن گاه كه ناچار

(١٣)انتصار، سيد مرتضى، ص١٩١.
(١٤)انعام/١١٨و١١٩.