فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩١ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
استعمال كلمه «حديده» يكى از دو معنا بايد مراد باشد، نه هر دو معنا با هم، و نه مفهوم جديدى كه هر دو معنا را داشته باشد، زيرا اوّلى مصداق استعمال لفظ در دو معناست و دومى مصداق استعمال لفظ در غير معناى خود.
بر اساس توضيحاتى كه داده شد مقصود، تنها معناى نخستخواهد بود (تيز) نه معناى دوم؛ زيرا افزون بر اينكه معناى اصلى واژه است، توجه آشكار روايات نيز به جنبه تيز بودن ابزار ذبح است.
شاهد آن، مقابله ميان «حديد» از يك سو و عصا، چوب، سنگ و هر چيزى كه به حسب طبع خود تيز و آماده براى بريدن و قطع كردن نيستند از سوى ديگر، در پرسشها و پاسخهاى روايات است.
شاهد ديگر، آمدن «حديده»به جاى كارد و چاقوست چنان كه در روايات عامه بود و نيز قراين ديگرى كه قبلاً بدانها اشاره كرديم. بلكه فقها نيز، پذيرفتهاند كه توجه اصلى اين روايات ،به حيثيت برندگى و تيزى ابزار ذبح است.نهايت كوشيدهاند تا نقطه اشتراك بين تيز بودن و آهن بودن را بيابند كه ما نيز گفتيم اين كار يا ناممكن است و يا بر خلاف ظاهر.
اگر گفته شود:شرط تيز بودن ابزار ذبح را، از خود واژه ذبح كه در روايات آمده است، استفاده مىكنيم؛ زيرا معمولاً ذبح جز با چيز تيزى كه رگها را مىبرد انجام نمىپذيرد، و گر نه قطع است نه ذبح. معتبر بودن جنس آهن را نيز از روايت «لا ذكاة إلاّ بحديدة» استفاده مىكنيم و بدينسان تنها معناى جامد از «حديده» مورد نظر بوده و استعمال يك لفظ در دو معنى رخ نداده و نتيجه آن، نظريه مشهور فقهاست كه ابزار ذبح، هم بايد تيز باشد و هم آهن.
پاسخ:مفهوم ذبح، چيزى جز بريدن گلو و رگها نيست، چنان كه روايت معتبر شحّام بدان گواهى مىدهد، سؤال از ذبح با نى است و امام پاسخ مىدهد: در صورت نبود «حديد» يا سنگ و استخوان و... ذبح كن. پس معلوم مىشود در مفهوم ذبح، تيز بودن