٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٤ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى

٢. دومين آيه‌اى كه دلالت مى‌كند بر حليت ذبيحه به هنگام ترديد در ادله، لزوم رو به قبله بودن حيوان، اين آيه شريفه است: {فكُلوا ممّا امسكن عليكم و اذكروا اسم اللّه‌ عليه و اتّقوا اللّه‌ إنّ اللّه‌ سريع الحساب } از آن صيد كه برايتان مى‌گيرند [پرندگان و سگان شكارى] و نگه مى‌دارند، بخوريد و نام خدا را بر آن بخوانيد و از خدا بترسيد كه او سريع الحساب است. گرچه ابتداى اين آيه، درباره ذبح نيست، بلكه پيرامون شكار است، و قطعاً در شكار، رو به قبله بودن شرط نيست، ولى مى‌توان گفت:

اطلاق {و اذكروا اسم اللّه‌ عليه } كه در ذيل آيه آمده، شامل شكارى كه هنگام رسيدن صياد مرده باشد، يا هنوز زنده است و صياد مى‌خواهد آن را ذبح كند و هم حيوان اهلى كه قصد ذبح آن را دارد مى‌گردد و در واقع ذيل آيه جمله مستقلى است كه اطلاق آن شامل هر حيوانى كه براى تذكيه كشته مى‌شود، مى‌گردد.

در آيه قبل، پس از آن كه موارد حرام را برمى‌شمرد، حيوانى را كه با ذبح تذكيه شده باشد استثنا مى‌كند و در اين آيه، حيوانى را كه به وسيله شكار تذكيه شده استثناء مى‌كند. آن گاه در ذيل آن به گونه مستقل مى‌فرمايد: «نام خدا را بر آن ياد كنيد» معناى آن اين است كه ذكر نام خدا، همراه با تذكيه به واسطه ذبح يا شكار بايد باشد. شايد تأخير اين بخش از آيه، خود گواهى بر اطلاق باشد، زيرا اگر منظور ذكر نام خدا، تنها در مورد شكار بود، بهتر آن بود كه آن را هنگام فرستادن سگ شكارى، كه قبل از نگهدارى شكار است، ياد آور مى‌شد. بنابراين، ظاهر اين جمله «فاذكروا اسم اللّه‌ عليه» كه در پايان آيه آمده، ناظر به هر دو آيه است و حلال بودن ذبح و شكار را منوط به ذكر نام خدا مى‌كند. پس مى‌توان به اين اطلاق (حليت در صورت تسميه) براى نفى شرط رو به قبله بودن استدلال كرد.

٣. از جمله آياتى كه دلالت مى‌كند بر حليت ذبيحه، به هنگام ترديد در ادله لزوم رو به قبله بودن حيوان، اين آيه شريفه است:

{يا أيّها الّذين آمنوا كلوا من طيّبات ما رزقناكم و اشكروا للّه إن كنتم إيّاه تعبدون إنّما }