قبله مى‌كنند بر استحباب و اين كه استقبال، سنت و از آداب اسلامى است چنانكه در روايت «دعائم» بدان تصريح شده است. در روايتى از امام باقر(ع) و پدر بزرگوارش (ع) آمده: كه آن دو امام پيرامون كسى كه به سوى غير قبله ذبح شده است فرمودند:

«إن كان أخطا أو نسى أو جهل فلا شيء عليه، و تؤكل ذبيحته، و إن تعمّد ذلك فقد أساء، و لايجب (و لانحبّ) أن تؤكل ذبيحته تلك إذا تعمّد خلاف السنة» (٥٤)؛

اگر اشتباه يا فراموش كرده يا نمى‌دانسته است، چيزى بر عهده‌اش نيست و حيوان را مى‌توان خورد و اگر عمدى در كار بوده كار بدى مرتكب شده و درست نيست ذبيحه او را كه عامدانه بر خلاف سنت عمل كرده، خورد.

هم چنين اين روايت، تعمّد را به سرپيچى از سنت ـ كه حكم شرعى است ـ نسبت داده ، نه تنها به خود عمل خارجى كه ذبح باشد.افزون بر همه اينها، شرطى اين چنين كه بستگى به علم و آگاهى داشته باشد و در صورت جهل، هر چند از سر تقصير، شرطيت آن از بين برود و تنها براى شيعه‌اى كه از شرط بودن آگاهى دارد لازم باشد دور از ذهن است. چنين چيزى با احكام تكليفى و آداب ذبح سازگارتر است تا احكام وضعى، مثل حلّيت و تذكيه. اين سازگارى، خود مى‌تواند قرينه‌اى لبّى باشد بر اينكه مفاد روايات (لزوم استقبال) را تكليفى نفسى به هنگام ذبح بدانيم و نهى از خوردن آن ذبيحه را به عنوان يك عقوبت و برخورد با آن عمل كنيم، نه اين كه ذبيحه حرام و مردار شده باشد، يا چنانكه گفتيم كاشف از اسلام ذابح و بردن نام خدا به هنگام ذبح است نه شرط مستقل.

چگونگى انجام شرط استقبال

به فرض پذيرش شرط استقبال، سخن در چگونگى انجام آن است. آيا تنها ذبح كننده

(٥٤)مستدرك الوسائل، ج١٦، ص١٢٨، باب ١٢ از ابواب ذبايح، حديث ١٩٣٩٨، چاپ مؤسسه آل البيت عليهم السلام.