نخستين گردهمايى علمى ـ تخصصى دائرة‌المعارف فقه، پيام‌آور آن است كه در حوزه علميه قم، تحوّل مباركى كه همه چشم انتظار آنند، با آهنگى متين و بى‌وقفه، در حال وقوع است.

نگارش دائرة‌المعارف فقه بر مذهب اهل بيت، عليهم السلام، خود، كارى تازه و نيز متّكى بر پايه‌ها و ابزارهايى است كه آشنائى حوزه‌هاى علميه ما با آن، تازه است. و آن گاه كه اين كار با چنين پختگى و استوارى و فراگيرى، پا به عرصه هستى مى‌گذارد، بيننده را به داورى خوشبينانه رهنمون مى‌گرداند.

فقه مصطلح اسلامى، متضمّن مجموعه كاملى از مباحثى است كه در عرف علمى امروز «علم حقوق» ناميده مى‌شود و داراى عرصه‌هاى متنوّعى است كه مجموعاً متكفّل تنظيم روابط ميان افراد جامعه بشرى است و نظامات و مقرّرات حاكم بر زندگى بشر، از جهات گوناگون را شامل مى‌شود. افزون بر اين، فقه، روابط ميان انسان با خدا را نيز در قالب احكامى متين و مشروح، مشخّص مى‌سازد كه علم حقوق از اين بخش، بيگانه است و بدين ترتيب، فقه مصطلح اسلامى از علم حقوق مصطلح جهانى، بسى گسترده‌تر است. و در ميان فقه مذاهب مختلف اسلامى، فقه اماميّه كه متّخذ از مذهب اهل بيت، عليهم السلام، است داراى ذخيره‌اى گرانبها و درياى عميقى از تحقيق و تفريع است كه نظير آن را در فقه مذاهب ديگر اسلامى نمى‌توان يافت و اين به فقه شيعه غناى فوق‌العاده و بى‌همانندى بخشيده است.

از آغاز پيدايش فقه تفصيلى و استدلالى در شيعه، در قرن چهارم هجرى تا امروز، اين دانش دينى روز به روز گسترده‌تر و با كيفيت‌تر گشته و به تدريج از اسلوب و روش استنباطى متقن و استوار، كه همان روش « فقاهت» است و علم اصول فقه، عهده‌دار تدوين و تحكيم اجزا و اصول آن است، برخوردار شده است.