مقتضاى اين امان، مدارا با آنان در حال حيات است، نه پس از مرگ و دليلى بر رعايت حرمت آنان و جسد آنان وجود ندارد، پس دليلى بر حرمت تشريح اجساد كفار براى اهداف پزشكى و غير آن نداريم.

بله، اگر قرارداد خاصى ميان ولى امر مسلمانان و رهبران كفار، مبنى بر عدم تعرض به اجساد كفار منعقد شود، اين عقد به حكم عموم: {أوفوا بالعقودِ } (٥٦)محترم و واجب الوفاست.

چهارم:هرگاه قبرها ويران شود و يا آن را ويران كنند و استخوانهاى مردگان مسلمان ظاهر شود، آيا استفاده از آنها براى آموزش جايز است؟ در استفتاءات بعضى از بزرگان معاصر، دام ظلّه، حكم جواز آمده است كه امكان دارد به دليل انصراف ادله حرمت ميت، از اين مورد باشد. لكن، شايد كسى انصراف را قبول نكند و به عموم قول ائمه(ع) «انّ حرمته ميتاً كحرمته و هو حيّ»استفاده كند.

پس زمانى كه استخوان بر هيئت خود باقى است، به عنوان عضوى از اعضاى مسلمان حساب مى‌شود و تعرض به آن موجب اهانت به صاحب آن بوده و وجوب احترام او، اقتضاى عدم تعرض را دارد. همچنان كه اطلاق ادله وجوب دفن اعضا و استخوانها دلالت بر وجوب دفن آنها را دارد و همان گونه كه دانستيد، دفن ميت مرحله‌اى از تكريم اوست كه شارع آن را واجب كرده است. ممكن است اخبار وجوب دفن مو، ناخن ميت و امثال آنها، كه جدا شده است، ادعاى اطلاق را تأييد كند.

در صحيحه مروى در كافى و تهذيب از ابن ابى عمير از بعضى اصحاب از امام صادق(ع) رسيده است:

(٥٦) سوره مائده، آيه ١.