فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥١ - ذبح با دستگاههاى پيشرفته آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
حيوانات نيست، بلكه منظور آن با فرض حليت ذاتى حيوان بيان حرمت و حليتى است كه از ذبح ناشى مىشود. بله آيه {اُحلّت لكم الانعام إلاّ ما يتلى عليكم } (١٦)چهارپايان بر شما حلال گشتهاند، مگر آنچه برايتان گفته خواهد شد در مقام بيان حرمت و حليت ذاتى حيوانات است. بنابراين، در آيه شريفه هم اصل ذبح و هم قابليت براى ذبح، مسلّم گرفته شده است. بر اين اساس، نمىتوان به اطلاق آن در صورت نبود ذبح، يا شك در قابليت براى تذكيه و يا حلال گوشت بودن تمسك جست.
حتى مىتوان گفت آيه نسبت به آن دسته از شرايطى كه در تحقق عنوان ذبح احتمال دخالت دارند نيز، اطلاق ندارد مانند شرط مربوط به آلت ذبح و يا محل بريدن، زيرا چنان كه گفته شد، در آيه شريفه، اصل ذبح با تمامى شرايط و قيودش، به عنوان يك عمل خارجى و واقعى مسلّم گرفته شده و به بيان شرايط معنوى و شرعى ذبح، مانند ذكر نام خدا، به سوى قبله بودن حيوان، يا مسلمان و پاك بودن ذابح و... مىپردازد.
هرچند برخى از فقها در آثار خود، از هر دو بعد به اطلاق آيه شريفه تمسك جستهاند، مثلاً صاحب جواهر، قدس سره، در مسئله حرام نبودن حيوانى كه به هنگام ذبح، عمداً سرش را كامل جدا كردهاند، به اطلاق آيات تمسك كرده و نوشته است: «ظاهر اين است كه حيوان با اين كار حرام نمىشود... زيرا ادله در قرآن و احاديث اطلاق دارند.» (١٧)
همچنين در موارد مشابه، به همين شيوه استدلال كرده است. (١٨)در هر صورت، اطلاق آيه نسبت به مدعاى ما، تمام است و نمىتوان گفت: آيه تنها در مقام بيان شرطيت تسميه است و مقصودش امر به خوردن در زمانى است كه ساير شرايط تذكيه فراهم آمده
(١٦) حج/ ٣٠.
(١٧)جواهر الكلام، محمد حسن نجفى، ج٣٦، ص١٢٢.
(١٨)همان، ص١٢٣ و١٤٧.