نمی‌خواهم با اظهار بد بینی طبق معمول پرده سیاهی روی تقصیر کاریهای‌ خودمان بکشم . ما مردم عادت کرده‌ایم که با حمل به فساد کردن کارهای‌ دیگران ، پرده بر روی کوتاهیها و تقصیرهای خود بکشیم . در همان کتاب‌ نوشته بود که در یکی از کشورهای آفریقائی یکی از ملیون متعصب گفته بود که شما اروپائیها حالا که احساس کرده‌اید که قدرت استعمار ضعیف شده و نیروی سیاسی شما در حال از بین رفتن است می‌خواهید چهره خود را به زیر پرده نیکوکاری و خدمت به خلق خدا پنهان کنید . نیت آنها در این کار هر چه هست برای ما تأثیر ندارد . آنچه برای ما اثر دارد اینست که بفهمیم اگر اینها در راهی که پیش گرفته‌اند موفق شوند و تا بیست سال دیگر کشورهای اسلامی را تعلیم بدهند و با سواد کنند و آنها را از جهل و فقر و بیماری نجات دهند چه اثری در روحیه نسل آینده نسبت‌ به اسلام و مسلمانی پیدا خواهد شد ؟ آیا نسلهای آینده نخواهند گفت ما چهارده قرن مسلمان و پیرو دین محمد ( ص ) بودیم و غرق در جهالت و بدبختی زندگی می‌کردیم تا بالاخره پیروان مسیح از آنسوی جهان دست دراز کردند و ما را نجات دادند ؟ ! آنوقت چه آبروئی برای اسلام باقی می‌ماند ؟ جواب پیغمبر را چه بدهیم اگر بفرماید آیا همینطور به دستور من که گفتم‌ " « طلب العلم فریضة علی کل مسلم » " عمل کردید ؟ ! . یک قاعده طبیعی و تکوینی و روانی است که " الانسان رهین الاحسان " یعنی انسان در گرو نیکی قرار می‌گیرد . پیغمبر هم فرمود : « من احیی ارضا مواتا فهو له » . هر کس زمین مرده‌ را احیاء کند مال خودش است . هر چند این قاعده یک قانون تشریعی‌