شورش مسلمانان بر ضدّ عثمان ، ريشه در عملكرد او و اطرافيان وى دارد . اين نكته را اندكى بيشتر مى كاويم . در اين جا رفتار عثمان را اندكى مشروح تر بنگريم :

مقرّب ساختن طُلَقا [١]

هنگامى كه عثمان به خلافت مى رسد ، كسانِ خود و در حقيقت ، «حزب طُلَقا» را بسى مى نوازد و آنان را كه برخى شان (همانند : حَكَم و پسرانش مروان و حارث) مطرود پيامبر خدايند ، همرازان و كارگزاران خود بر مى گيرد . اينان با پشتيبانى خليفه ، بر مردم سخت مى گيرند و فرياد مردم به جايى نمى رسد و چون صحابه بزرگ پيامبر خدا زبان به اعتراض مى گشايند ، سياسى مى شوند و عثمان ، برخوردى خشن و دور از انصاف را با آنان پيشه مى سازد : ابو ذر را به ربذه تبعيد مى كند ؛ عمّار بن ياسر ، حق مدار بزرگ ، را با آن پيشينه درخشان ، شخصا چنان مى زند كه به «فتق» دچار مى شود ؛ عبد اللّه بن مسعود را تبعيد كرده ، حقوقش را از بيت المال مى بُرد ؛ و ... .

[١] طُلَقاء در لغت به معناى آزادشدگان است و به تمام قريشيانى گفته مى شود كه پيامبر در فتح مكه ايشان را به اسارت نگرفت ، بلكه به آنان فرمود : «اذهبوا فأنتم الطلقاء ؛ برويد كه شما آزادشدگان هستيد» . بيشتر افراد اين گروه كسانى بودند كه تا پيش از فتح مكه در دشمنى با پيامبر و مسلمانان همواره مصمم بودند و آن گاه كه ناچار به تسليم شدند ، ناگزير اسلام آوردند .