درس سوّم: تشريع و وجوب جهاد در شريعت مقدس اسلام قانونگذارى جهاد در دو نوبت و دو مرحله انجام گرفته است: قبل از هجرت و بعد از هجرت.
١- قبل از هجرت‌ در ٨٦ سوره‌اى كه در مكه نازل گرديده از «جهاد» به معنى جنگ مسلحانه نامى برده نشده، اما به جهاد به معنى عام فرمان داده شده:
«فَلا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَاداً كَبِيراً» «١» از كافران اطاعت مكن، و با [الهام گرفتن از] قرآن با آنان به جهادى بزرگ بپرداز.
در اين دوره تشريع، هر امرى كه از سوى پروردگار درباره «جهاد» وارد شده، به معنى وسيع كلمه يعنى مبارزه و مقابله غير مسلحانه است؛ همانند جهاد با قرآن، جهاد با دليل و برهان، و اثبات حقانيت معتقدات منطقى و جهان بينى اسلامى، و دفع حملات ناجوانمردانه آنان با مقاومت و صبر.
و معلوم است در اين دوره كفار داراى نظام سياسى نيرومند و متشكّلى نبودند تا پيامبر را به كلى از ابلاغ رسالت باز دارند، يا نگذارند مردم آن را بشنوند از اين جهت در اين مرحله استخدام نيرو و جهاد در شكل نظامى ضرورتى نداشت، عوامل ديگرى نيز