آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧ - كلام مصنف در حاشيه كشاف و دفع اعتراض مرحوم محشى

شرح : قوله : اما مفعول له اه :

كلمه « هدى » مصدر است بر وزن فعل اگر چه در بين مصادر هيچيك بر اين وزن نيامده‌اند مگر طبق گفته مرحوم نجم الائمه « هدى و سرى » و بهر تقدير اينكلمه منصوب است بجهت آنكه مفعول له است براى « ارسله » و معناى عبارت چنين است :

و درود بر كسيكه خداوند متعال او را بجهت هدايت مردم فرستاد .

قوله : و حينئذ

يعنى در وقتيكه « هدى » را مفعول له برا « ارسله » تقدير كنيم .

قوله : فعلا لفاعل الفعل المعلّل به :

مقصود از فعل معلّل به : ارسله است كه براى آن علّت آورده شده و مراد از فاعل آن حقتعالى است پس هدايت فعل خداوند است و خداوند فاعل است براى ارسل و ارسل فعلى است كه « هدى » را براى آن علّت قرار داده‌ايم .

قوله : او حال عن الفاعل بل عن المفعول به اه :

محشى ميفرمايد :

ممكنست بگوئيم « هدى » حال است از فاعل « ارسل » كه در اينصورت معنا چنين است :

و دروئد بر كسيكه خداوند فرستادش در حاليكه خداوند هادى و راهنما است .

و احتمالا ميتوان آنرا حال از مفعول « ارسل » قرار داد و در اينصورت معنا چنين است :

و درود بر كسيكه خداوند فرستادش در حاليكه وى هادى و راهنماى خلق ميباشد .

و چنانچه ملاحظه ميشود در هردو تقدير مصدر « هدى » بمعناى‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص