آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١ - كلام مصنف در حاشيه كشاف و دفع اعتراض مرحوم محشى

ترجمه : كلمه « لنا » در عبارت مصنّف ظرف است يا متعلّق به « جعل » است و لام بمعناى انتفاع ميباشد چنانچه در فرموده حقتعالى : و جعل لكم الارض فراشا چنين گفته شده و يا متعلّق برفيق است و تقديم معمول مضاف اليه بر مضاف از اينجهت است كه ظرف بوده و در ظروف توسع و مجال ميباشد .

ولى احتمال اوّل از حيث لفظ بهتر و احتمال دوّم از جهت معنا شايسته‌تر است .

شرح : الشرف امّا اه :

كلمه « لنا » جار و مجرور است و ارباب ادب گفته‌اند حكم ظرف و جار و مجرور با هم متّحد است و همانطوريكه ظروف احتياج به فعل يا شبه فعليدارند كه بآن تعلّق گرفته تا معنايشان مفيد واقع شود عينا جار و مجرور نيز همينطور ميباشد از اينرو مرحوم محشى در مقام برآمده تا متعلّق « لنا » را مشخّص كنند لذا فرموده در متعلق اين ظرف دو احتمال است :

اوّل : بگوئيم جعل است و لام بمعناى انتفاع ميباشد چنانچه در آيه (٢٢) از سوره ( بقره ) نيز لام بهمين معنا بوده و متعلّقش نيز جعل است بنابراين معناى عبارت متن چنين است :

و قرار داد بنفع ما توفيق را بهترين همراه .

دوّم : متعلق آن كلمه « رفيق » است و لام بمعناى اختصاص ميباشد و معنا چنين است :

و قرار داد توفيق را بهترين همراه ما .

قوله : و يكون تقديم معمول اه :

اين عبارت اشاره است بدفع اشكال مقدّر و تقرير آن چنين است :

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص