و دکارت . اگر شما کتابهای مارکسیستها را بخوانید می‌بینید در اینجا همه‌ اینها را با یک چوب می‌رانند و همه اینها را " فیلسوفان ایده‌آلیست " می‌نامند . آن وقت فیلسوفان ماتریالیست را از دوره قبل از ارسطو شروع‌ می‌کنند . برای هراکلیت خیلی اهمیت قائل هستند . برای ذیمقراطیس اهمیت‌ قائل هستند ( مکتب ذره‌ای به اصطلاح ، مکتب اتمیسم ) و برای اپیکور نیز اهمیت قائل هستند که خود همین آقای مارکس از مریدهای اپیکور و ذیمقراطیس بوده و گویا رساله‌اش را هم درباره اینها گذرانده است .

. ٢ فلسفه بودن و فلسفه شدن

پس طبق این تقسیم‌بندی ، هگل در یک جناح قرار می‌گیرد ، مارکس در جناح‌ دیگری . ولی این آقای مولف - و شاید خیلی اشخاص دیگر هم نظیر او - خواسته است تقسیم‌بندی را به شکل دیگری بکند(که خیلیها به این شکل‌ تقسیم‌بندی کرده‌اند ) که در این شکل به عکس آن شکل ، هگل و مارکس در یک‌ جناح قرار می‌گیرند و عده دیگر در جناح دیگر ، یعنی از نظر زمانی ، ماقبل‌ هگل الا هراکلیت یونانی همه در یک جناح قرار می‌گیرند و بعد از هگل و مارکس در جناح دیگر ، و آن این است ، می‌گویند ما دو نوع فلسفه داریم : فلسفه مبتنی بر هستی یا بودن ، و فلسفه مبتنی بر صیرورت یا شدن . ریشه‌اش هم در واقع یک امر لغوی است که ما در عربی و فارسی داریم . در عربی کان یکون داریم و صار یصیر . در فارسی هم بودن داریم که بود و هست‌ و می‌باشد ، و شدن داریم که شد و می‌شود . مثلا یک وقت ما می‌گوییم زید عالم بود ، زید عالم هست ، زید عالم خواهد بود . یک وقت می‌گوییم زید دانا شد ، زید دانا می‌شود ، زید دانا خواهد شد . در ماده " بودن " زمان‌ دخالت ندارد . حالا این را توضیح دیگری بدهم . زمان گاهی در صیغه کلمات دخالت دارد ، یعنی فعل ماضی دلالت بر زمان‌ گذشته می‌کند، می‌گوییم رفت، و فعل مضارع بر زمان حاضر یا آینده، می‌گوییم‌ می‌رود. بحث در این جهت نیست . بحث در این است که ماده بعضی از الفاظ ( نه صیغه آنها ) دلالت بر زمان دارد و ماده بعضی الفاظ دیگر دلالت بر زمان ندارد . ماده " هستی " و " بودن " دلالت بر زمان ندارد بلکه به‌ عقیده اینها دلالت بر ثبات دارد و ماده " شدن " دلالت بر زمان دارد . پس اینها اشتباه نشود . نگویید که مساله زمان به صیغه مربوط