صرفا با اندیشه محض سروکار دارند ، [ انسان را از عمل باز می‌دارند . ] مثلا اینها بیشتر ، حرفشان ناظر به منطق ارسطوست که به فرض درست بودن - که اینها به درست بودنش هم اعتراف ندارند - فقط به انسان می‌آموزد که‌ چگونه باید اندیشید ، درست اندیشید به معنای اینکه درست نتیجه‌گیری کرد . تازه مثل این می‌شود(این مثال را من ذکر می‌کنم)که یک علمی در دنیا باشد که به ما فن معما و جدول حل کردن را بیاموزد که جدولهای روزنامه را چگونه‌ حل کنیم . ممکن است فن درستی هم باشد ، یعنی قواعد و قوانین طرح جدول‌ کردن و نیز قانون پیداکردن نزدیکترین راهها برای حل جدولها و معماها را به ما بیاموزد ، این علم نوعی اندیشیدن را به ما آموخته است ، اما هیچ‌ به عمل ارتباط ندارد ، یعنی فن عمل کردن را به ما نیاموخته است . می‌خواهند بگویند ولی این منطق فن عمل کردن را هم - که مقصود عمل‌ اجتماعی است - به ما می‌آموزد ، و نه تنها فن عمل را به ما می‌آموزد ، خود به خود مشوق و ترغیب کننده ما به عمل است . مثل علم اقتصاد . اگر علم‌ اقتصاد و علم زندگی را به کسی بیاموزند ، وقتی انسان درست بفهمد که راه‌ پول جمع کردن مثلا این است ، یعنی کلید به دست آوردن یک مقصد اقتصادی‌ را به دست انسان بدهد ، این علم ترغیب کننده انسان است، چون چیزی است‌ مربوط به زندگی انسان . اگر راه بالا رفتن از مدارج ترقیات اجتماعی را ، مثلا پله‌های سیاسی را طی کردن ، به یک نفر بیاموزند که اگر می‌خواهی در مراحل اجتماعی در این جامعه ترقی کنی ، پستت بالا برود و مثلا وزیر یا نخست‌وزیر بشوی راهش این است ، چگونه این علم و دانش او را تشویق و ترغیب به این کار می‌کند ؟ اینها می‌گویند دیالکتیک [ هم ] راه عمل را به‌ انسان می‌آموزد ، اولا انسان را تشویق به عمل می‌کند ، چون راه موفقیت را نشان می‌دهد ، و ثانیا راهش را که مبارزات اجتماعی است و از طریق تضاد است [ مشخص می‌کند ] و [ اینکه ] این تضادها چگونه است و مثلا فلان وضع‌ اجتماعی به دنبال خودش چه وضعی را به وجود می‌آورد که آن وضع ضد خودش‌ هست و بعد آن وضع باز پشت‌سر خودش چه وضع دیگری به وجود می‌آورد . درست‌ مثل این است که چنانکه به کسی کار کردن ماشین را می‌آموزند ، دیالکتیک‌ به ما کار کردن ماشین اجتماع را می‌آموزد . ضمنا چون در اینجا نشان می‌دهد که اساس حرکتها تضاد است و تضاد یعنی مبارزه نیروها با یکدیگر ، پس‌ قهرا نقش مبارزه را روشن می‌کند . از این جهت است که افراد تشویق به‌ مبارزه می‌شوند برای اینکه حرکت این ماشین را