فلسفه تاریخ 2
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨

محرک نمی‌خواهد ، ولی یک شی خودش محرک خودش باشد . آنجا هم باز می‌گویند یک شی می‌تواند خودش محرک خودش باشد اما یک شی مرکب ، یعنی‌ یک شیئی که دارای دو حیثیت و دو خصوصیت است ، از یک خصوصیت دهنده‌ حرکت باشد و از یک خصوصیت دیگر گیرنده ، و الا آنجا که پای دهندگی و گیرندگی در کار باشد محال است که یک شی از حیثیت واحد ، هم دهنده باشد و هم گیرنده ، که مساوی با این است که یک شی در آن واحد هم واجد چیزی‌ باشد ، از آن جهت که دهنده است ، و هم فاقد آن چیز باشد از آن جهت که‌ گیرنده است ، یعنی شی از آن جهت که گیرنده و قابل چیزی است باید فاقد آن باشد تا بگیرد و از آن جهت که دهنده آن چیز است باید به نحوی واجد آن باشد تا آن را بدهد . بنابراین یک شی مرکب از دو حیث می‌تواند هم‌ دهنده باشد هم گیرنده . مثال می‌زنند که یک طبیب می‌تواند خود معالجه‌ کننده خود باشد ، یعنی هم خود معالج باشد و هم خود متعالج باشد ، اما این‌ از دو جنبه است ، طبیب از جنبه نفس و روح و علم خودش معالج است و از جنبه بدن خودش متعالج . این دو حیثیت مختلف است ، و الا عینا از همان‌ حیثیتی که معالج است نمی‌تواند متعالج باشد . بعد که این بحث را طرح کردند می‌گویند پس در طبیعت ، یک شی می‌تواند در آن واحد هم محرک باشد هم متحرک(نه به آن معنا که شی متحرک باشد محرک نداشته باشد)اما از دو جهت و دو حیثیت . بعد بحث دیگری طرح‌ می‌شود که اگر شیئی در طبیعت محرک باشد خود محرک هم باید متحرک باشد ، یعنی نمی‌شود شی در طبیعت باشد و محرک غیر متحرک باشد ، یعنی بحث روی‌ محرک می‌آید که خود محرک که محرک این متحرک است ثابت است یا متحرک‌ ؟ از ایندو نمی‌تواند بیرون باشد . بعد ثابت می‌کنند که هر محرکی همین قدر که وابسته به طبیعت و ماده باشد در عین حال متحرک هم باید باشد ، یعنی‌ باز خودش نیاز به محرک دیگری دارد . در نهایت امر همه محرکها باید منتهی بشود به محرک غیر متحرک . اینجاست که می‌گویند طبیعت در حرکت‌ خودش بالاخره نیازمند به یک نیروی محرک غیر متحرک است . این را من به‌ طور اجمال و سربسته و خلاصه گفتم برای اینکه رابطه این مساله را با آنجا که در فلسفه ما ارتباط پیدا می‌کند درک کنید .