فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩

تاریخی بی‌ارزش است ولی از نظر عملی با ارزش . [ همین طور ] داستانهایی‌ که مولوی آورده . البته منشا بیشتر قریب به اتفاق اینها پیدا شده ، یعنی‌ اختراع خود مولوی نبوده ، یک ریشه‌ای دارد ، ولی بسیاری از اینها ریشه‌هایش افسانه‌های گذشته است که خود مولوی هم احیانا می‌داند افسانه‌ بوده ، و بعضی موارد هم اگر ریشه تاریخی یا افسانه‌ای قبل از مولوی دارد ، مولوی خودش قضیه را پرورش داده ، بعد نتیجه‌اش را گرفته است . او می‌گوید تو به نتیجه نگاه کن ، " خذالغایات و اترک المبادی " . او کاری ندارد که حالا این قصه از نظر تاریخی واقعا راست است یا راست‌ نیست ، او بیشتر ، نظرش به آن نتیجه عملی است که می‌خواهد بگیرد .
حتی بعضی از مصریها پا را بالاتر گذاشته‌اند ، گفته‌اند قرآن هم در قصص‌ خودش این راه را طی کرده است ، یعنی گفته‌اند قرآن هم صددرصد اعتبار قضایای خودش را امضا نمی‌کند، چون خودش می‌گوید: ²" فاقصص القصص لعلهم‌ یتفکرون " »[١] یا می‌گوید : « " تلک الامثال " »[٢]، به صورت امثال‌ ذکر می‌کند . لزومی ندارد که مثلا قصه هابیل و قابیل یک واقعیت تاریخی‌ باشد که بگوییم چون قرآن است و قرآن وحی الهی است و صادق القول است‌ پس قصه هابیل و قابیل یک قصه تاریخی است، یک واقعه‌ای است که در عالم‌ واقع شده است . یا حتی قصه آدم ، قصه نوح و . . . تمام اینها داستانهایی‌ است که ارزش عملی دارد ، یعنی قرآن تکیه‌اش بر ارزش عملی قضایاست نه‌ بر ارزش نظری قضایا .
عده‌ای چنین فکری داشته‌اند ، ولی البته فکر غلط و ناصحیحی است . آقای‌ طباطبائی از چیزهایی که خیلی با آن مبارزه می‌کند همین فکر است ، که هرگز چنین چیزی [ نیست. قرآن ] ²"لا یاتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه" [٣] است . باطل و پوچ از هیچ راهی در قرآن نفوذ ندارد . غیر حقیقت غیر حقیقت است ، پوچ پوچ است ولو اینکه شما آن را برای یک مقصد عالی‌ بیاورید .
حتی بعضی از بزرگان مثل بوعلی این مساله را طرح کرده‌اند که اصلا آیا می‌شود از یک امر پوچ نتیجه صحیح گرفت ؟ یا نه ، برای اینکه ما به یک‌ نتیجه صحیح برسیم حتما باید از یک راه صحیح برویم ، یعنی اصل " خذ الغایات و اترک المبادی " اصل