کرده ، دارد پرستش می‌کند « (اتعبدون ما تنحتون) » [١] . همان را که‌ خودش فرض کرده و ساخته [ پرستش می‌کند . ] " آنچه خود داشت ز بیگانه‌ تمنا می‌کرد " . آنچه در خودش بوده از بیگانه خودش جستجو می‌کند و آن را پرستش می‌کند .
تا بعد برسیم به دوره خداناگرایی نوین یعنی خداناگرایی مارکس که‌ تفاوتش با این خداناگرایی چیست .

بطلان نظریه فویرباخ

یکی از دلایل بسیار روشن بر پوچی نظریه فویرباخ این است که اگر ریشه‌ گرایش به دین و خداپرستی این باشد که او می‌گوید یعنی اگر این تحلیل‌ روانشناسانه تحلیل درستی باشد باید همیشه منحطترین و فاسدترین افراد باشند که گرایش به خداپرستی پیدا می‌کنند و افرادی که به آن صفا و پاکی‌ خودشان باقی مانده‌اند [ گرایش به دین پیدا نکنند . ] ما می‌بینیم افراد بالفطره مختلفند . بعضی افراد به همان صفا و پاکی اولی خودشان باقی‌ مانده‌اند و آلوده نیستند . [ طبق نظریه او باید ] آدمهای شریف و پاک و ناآلوده هرگز گرایش به خدا پرستی پیدا نکنند ، چون علت روانی در آنها وجود ندارد و این " برون‌فکنی " (به قول اینها) ریشه ندارد، در صورتی که‌ قضیه درست برعکس است. قرآن درست برعکس می‌گوید : ²" هدی للمتقین " [٢]. عده‌ای سوال می‌کنند که این آیه یعنی چه؟ (گویی قرآن دارد به این حرف‌ [ یعنی نظریه فویرباخ ] جواب می‌دهد. ) چرا قرآن می‌گوید « " هدی للمتقین‌ " »و حال آنکه قرآن هدی للعالمین است ؟ خود قرآن می‌گوید « " هدی‌ للعالمین " : ان هو الا ذکر للعالمین [٣] »یا « ( ذکری للعالمین غ[٤] " پس چرا در عین حال « " هدی للمتقین " »؟ بله ، یک وقت سخن این است‌ که قرآن برای چه کسانی آمده است ، آیا از اول ، قرآن آمده است برای یک‌ عده معین نه برای عده دیگری ؟ این یک مساله است ، که قرآن می‌گوید نه ، « " ذکر للعالمین " »، یک وقت صحبت این است: آنهایی که این هدایت‌ در آنها عینیت پیدا کرده چه کسانی هستند ، آیا هدی للفاسقین یا هدی‌ للمتقین آنهایی که تقوا و پاکی دارند ؟

[١] صافات / . ٩٥ [٢] بقره / [٢] [٣] یوسف / ١٠٤ و چند آیه دیگر . [٤] انعام / . ٩٠