فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٤
فروش ، یعنی اسلام این کارها را برتر میداند از فروختن ، یعنی شرافت این [ کار ] اجازه نمیدهد که فروخته بشود ، نه از باب اینکه قصد قربت برای آن عملکننده متنجز میشود یا نمیشود ، که نظیر این را ما در اعیان داریم ، مانند بیع مصحف . اگر فروختن قرآن اشکال دارد ، قرآن هم مثل همه کالاهای دیگر زحمت برده است ، یک کسی زحمت کشیده قرآنی نوشته است ، چرا نتواند [ اجرت ] بگیرد ؟ نه ، از جنبه اینکه قرآن است ، نفس آن کالا یعنی آن موضوعی که میخواهد خرید و فروش بشود ، به واسطه اینکه آیات قرآن است که در اینجا نوشته شده است ، بالاتر است از اینکه خرید و فروش بشود ، باید از غیر طریق خرید و فروش در اختیار مردم قرار بگیرد و لهذا هیچ وقت قدمای ما نمیگفتند قرآن خریدم ، میگفتند قرآن هدیه کردم ، یعنی اگر قرآن میگرفت و پول میداد ، نه به عنوان خرید و فروش بود ، او قرآن را هدیه میکرد ، این هم پولی به او هدیه میکرد . اشکال شرعی میکردند که قرآن خرید و فروش شود . همین طور اذان گفتن و حتی قضاوت . قاضی در مقابل قضاوت نمیتواند پول بگیرد ، چون قضاوت ارزشش بالاتر از این است که من این قدر پول میگیرم تا بگویم عدالت چنین حکم میکند ، حق چنین است . بیان حق و عدالت در مقابل پول ، پایین آوردن حد عدالت است و قهرا این مساله حتی در باب تعلیم میآید ، در تعلیم دین که به طریق اولی میآید ، بلکه در مطلق تعلیمات ، و لهذا در باب قضاوت میگویند قاضی حق ندارد در مقابل قضاوت پول بگیرد ولی باید به طور گسترده از بیتالمال تامین شود ، هر چه احتیاج دارد بیتالمال به او بدهد ، او را تامین کند ، ولی آنجا که قضاوت میکند مساله این نباشد که این قدر پول میگیرم تا بگویم حق با زید است یا عمرو . قهرا این مساله در تعلیم و تعلم هم هست . این یک باب بسیار وسیعی است . یک وقتی من درس فقهی در مدرسه مروی میگفتم . این باب آنجا برایم فتح شد ، دیدم خیلی مساله جالب و عجیبی است . تمام کارهایی که نفس کار شرافت ذاتی دارد یا کالای به دست آمده دارای نوعی شرافت است که اسلام اجازه نمیدهد [ فروخته شود ، اجرت یا قیمت ] همه اینها باید از بودجههای عمومی و از بیت المال [ تامین شود . ] قهرا یکی از آنها مساله وعظ است ، چون وعظ نوعی تعلیم دین است و اندرز دادن به دین است . اجرت گرفتن در قبال آن از نظر شرعی فوقالعاده محل اشکال است ، یعنی وعظ یک عملی است مقدس و شریف ، آن شرافت و قداستش