فلسفه تاریخ 2
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥

بیفکند . حقیقت خلقت هم برمی‌گردد به همان تجلی و ظهور(و بنور وجهک‌ الذی اضا له کل شی)ولی آن ، روی کمال فعلیتی است که دارد . نوع دیگر از وحدت وجود این است که یک شی به دلیل کمال بی‌فعلیتی و کمال بی‌رنگی و بی‌شکلی و نداشتن هیچ چیزی پذیرای همه چیز می‌شود . چون‌ تعینی از خودش ندارد هر تعینی را می‌پذیرد . ولی آن تعینی که می‌پذیرد ، آن را ندارد و می‌پذیرد ، که درباره - به قول فلاسفه - ماده اولی یا هیولای‌ اولی چنین چیزی است ، یعنی حقیقت بی‌تعین مطلق ، یعنی قوه و استعداد محض که هیچ فعلیتی ندارد . چون هیچ فعلیتی ندارد همه گونه فعلیت را در خود می‌پذیرد . مساله همه‌خدایی هگل از قبیل نوع دوم است ، چون او در فلسفه خودش‌ تصریح می‌کند که سلسله مراتب تزها و آنتی‌تزها و این مثلثها که همین طور پیش می‌رود ، هر مرتبه قبل در مرتبه بعد وجود دارد و هر مرتبه بعد هم در مرتبه قبل وجود دارد ، از باب اینکه هر ناقص در کامل وجود دارد و هر کاملی هم در ناقص وجود دارد ، اما " ناقص در کامل وجود دارد " یعنی‌ کامل مرتبه اعلای وجود ناقص است ، " کامل در ناقص وجود دارد " از باب اینکه ناقص مرتبه ضعیف وجود کامل است . این مثل این است که‌ بگوییم نور ده شمعی در هزار شمعی وجود دارد ، یعنی نور هزار شمعی درجه‌ کامل همین است ، نور هزار شمعی هم در نور ده شمعی وجود دارد ، از باب‌ اینکه این درجه ضعیف آن است . حال ، او از باب اینکه خدا را یک‌ حقیقتی گرفته است که آن را یک بر نهاده و تز فرض کرده که بعد در مقابلش یک آنتی تز قرار داده و بعد در مقابلش سنتز ، [ معتقد است ] اینها از یکدیگر جدا نیستند ، تز و آنتی‌تز و سنتز مراتب تکامل یکدیگر هستند و بنابراین می‌شود گفت انسان در خدا وجود دارد ، می‌شود گفت خدا در انسان وجود دارد ، می‌شود گفت طبیعت در خدا وجود دارد ، یا گفت خدا در طبیعت وجود دارد . به هر حال این معنای همه‌خدایی [ است ، ] چون برای فلسفه هگل تعبیر " همه‌خدایی " کرده بود . خواستم توضیح بدهم که چرا او را در عین حال وحدت‌ وجودی هم می‌دانند و نوعی وحدت وجود هم برایش قائل هستند . فویرباخ آمد اساسا منکر وجود خدا شد ، حال بر چه مبنایی ، بعد گفته‌ خواهد شد . پس در این مرحله تا اینجا با هگل فاصله گرفت . بعد مارکس و امثال او یکی دو قدم جلوتر رفتند و آن مرحله ماده‌گرایی‌ انسان