فلسفه تاریخ 2
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠

اصلی خودش منصرف نمی‌کند بلکه راسختر می‌کند ولی در اثر همان حرفها او بر نقاط ضعف خودش بیشتر فائق می‌آید . حال ، این تضاد نقشی دارد در پیش‌ بردن این فکر ، اما آن که واقعا فکر می‌کند کیست ؟ انسان . و همچنین در موارد دیگر همیشه این طور است که تا نیرویی وارد نشود و ضربه‌ای وارد نکند نیروهای موجود به حرکت نمی‌افتند . پس در واقع در این جور موارد نقش تضاد شبیه نقش تشویق تشویق کننده‌ است . تشویق تشویق کننده چه نقشی دارد ؟ فقها یک حرفی دارند در باب [ (اعانت به اثم " و چه حرف خوبی است ! می‌گویند اعانت به اثم به دو صورت انجام می‌شود که در هر دو صورت ، هم شخص عامل مجرم است و هم شخصی‌ که اعانت به اثم کرده است . یکی به این نحو است که یک نفر می‌آید دیگری را وسوسه می‌کند یه یک موضوع گناه‌آمیزی ، مرتب تشویق می‌کند تا بالاخره او را وادار می‌کند به گناه کردن . عامل گناه در اینجا کیست ؟ تشویق‌کننده به عنوان تشویق کننده عامل است ، اما نه اینکه حالا که این‌ عامل است او دیگر عامل و گناهکار نیست ، چون این تشویقش کرده پس او دیگر مسوولیتی ندارد ، نه ، او هم عامل گناه است ، او عامل مباشر است ، این عامل تسبیبی ، هم عامل مسبب عامل است هم عامل مباشر . صورت دیگر جهت عکس قضیه است ، یعنی نه به صورت تشویق یک شخص به یک گناه ، بلکه به صورت ایجاد ناراحتی شخص در یک جهتی که به سبب آن یک گناه را مرتکب بشود . مثل اینکه یک نفر به دیگری فحش می‌دهد . این وقتی که به‌ او فحش می‌دهد غیر از این است که او را تشویق به فحش دادن کند که بیا به من فحش بده . این فقط به او فحش می‌دهد ولی فحش دادن این سبب می‌شود که او تحریک بشود و او هم یک فحش به این بدهد . این فحش‌دهنده اولی دو گناه مرتکب شده ، یکی اینکه فحش داده به آن دومی و دیگر اینکه سبب شده‌ است که دومی تحریک بشود به فحش دادن به خودش ، یعنی در فحشی هم که او به این داده یک گناهی مرتکب شده است ، شریک است در گناه او ، نه‌ شریک به معنای اینکه پس او دیگر عامل نیست ، بلکه او یک گناهکار جداگانه است ، این یک گناهکار جداگانه . حال ، تضادها نقش تشویق و ترغیب را در کار عالم دارند ، یعنی کار یک‌ نیرویی که محرک یک نیروی دیگر است برای عمل کردن ، نه نیرویی که خود مستقیما عمل می‌کند . این است که نقش تضاد نقش عامل مستقیم نیست که ما تمام نیروها را در