فلسفه تاریخ 2
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٤

دارد ، و این دو ضد که در مقابل یکدیگر هستند دو قدرت اقتصادی است که‌ دارند با یکدیگر می‌جنگند ، همه چیز دیگر برای او عرضی و تابع و طفیلی‌ است . این هم یک نظریه دیگر که باید دقیقا و عمیقا اینها را توجه کرد و فهمید . اغلب ، این مفاهیم مارکسیستی را که به کار می‌برند درست به عمق‌ این مفاهیم توجه ندارند که از نظر مارکسیسم چیست ، بعد می‌گویند طبقات . راست است ولی طبقات به مفهومی که مارکسیستها می‌گویند غیر از طبقات به‌ نحوی است که ما می‌گوییم . ما اگر مثلا می‌گوییم طبقه فقیر و طبقه غنی ، نمی‌خواهیم بگوییم طبقه غنی طبقه‌ای است که تمام شخصیتش در همان ثروت‌ متمرکز شده ، او یعنی همان ثروتش ، طبقه فقیر یعنی طبقه‌ای که تمام‌ شخصیتش در همان فقدان ثروت خلاصه می‌شود . همان‌طور که ثروت نمی‌تواند با فقر یکی باشد و دو امر صددرصد متضاد هستند ، انسان فقیر هم محال است با انسان غنی یکی باشد ، یک ماهیت داشته باشند ، در یک صف قرار بگیرند . حرف اینها این است . حرف ما این است که نه ، این‌طور نیست . این‌ توهین به انسانیت است . انسانیت اصالتی بیش از این حرفها دارد . انسانیت و فطرت انسانی در انسان آنچنان نیست که صددرصد تابع وضع‌ اقتصادی خودش باشد به طوری که اصلا ماهیتش را وضع اقتصادی تشکیل بدهد ، و حتی انسان قدرت دارد علیرغم وضع اقتصادی خودش عمل کند . مثلا غنی است‌ و وضع اقتصادی‌اش ایجاب می‌کند که آن ثروت را برای خودش حفظ کند بلکه‌ روز به روز هم خودش را ثروتمندتر کند و به دیگران هم ندهد ، ولی می‌تواند این ثروت را به دیگران ایثار و انفاق کند ، خودش را در سطح دیگران‌ متساوی کند . فقیر می‌تواند علیرغم محرومیت خود به [ وسیله ] چیزی که ما اسمش را " عزت نفس " یا " قناعت " می‌گذاریم به کلی به ثروت و ثروتمند بی‌اعتنا باشد ، یعنی شخصیت خودش را برتر و بالاتر از آنها بداند . پس ما وقتی می‌گوییم طبقه غنی و طبقه فقیر ، تصور ما از غنی یعنی " انسانی " که غنا و ثروت هم دارد ولی خودش عین غنا و ثروت‌داشتن نیست‌ . فقیر [ یعنی ] " انسانی " که ثروت ندارد ، یعنی ما می‌گوییم ممکن‌ است انسان غرق در غنای خودش نباشد ، غرق در فقرش هم نباشد . البته ما منکر نیستیم که خیلی انسانها این‌طور هستند . انسانی که ما می‌گوییم‌ پول‌پرست ، یعنی تمام واقعیتش ثروتش شده است ، انسانهایی که ما می‌گوییم فقیرهای عقده‌دار ، یعنی تمام ماهیتش همان فقرش شده است . ولی‌ در بعضی انسانها چنین است ، انسان به طور کلی را ما نمی‌توانیم