ابزار تولید دسته‌جمعی جبرا اقتضا می‌کند جامه و لباسی را متناسب با خودش‌ . اگر در این حد نگه دارید یکی از دو حال پیش می‌آید : یا ابزار تولید این قالب را می‌شکند ، مثل بچه‌ای که وقتی لباس تنگ تنش کنید کم کم آن‌ را پاره می‌کند ، یا اگر آن قالب خیلی قرص و محکم ایستادگی کند جلو رشد این را می‌گیرد . ایندو با یکدیگر ناسازگار است ، از آن چیزهایی که دنیای‌ امروز خلافش را ثابت کرد ، یعنی سرمایه‌دارها ثابت کردند که در عین‌ اینکه ابزار تولید را در حد اعلا رشد می‌دهند و از کشورهای کمونیستی هم‌ بیشتر رشد می‌دهند [ مالکیت خصوصی پا برجاست . ] نه مانع رشد ابزار تولید می‌شود نه رشد ابزار تولید توانست این روبنا را که به عقیده اینها خواه‌ناخواه باید دگرگون بشود - از بین ببرد ، و اینها هم دیگر اصلا امیدی‌ به اینکه یک چنین انقلابی بشود ندارند ، یعنی از جاهایی که دیگر به کلی‌ این حرف منسوخ است اینجاست . شما خود علیت را تعریف نفرمودید . اگر علیت معنایش وجود دادن است‌ در آن صورت خیلی چیزها دیگر علت نیست ، پدر علت فرزندش نمی‌شود . البته یک وجود دادن به آن مفهومی است که فلاسفه ما می‌گویند . ولی یک‌ وجود دادن به این معناست که اگر الف نمی‌بود ب وجود پیدا نمی‌کرد ولی‌ اگر ب هم نبود باز الف وجود داشت ، همان علل معده ، ولی در علل معده‌ هم مرتبه علت یک مرتبه‌ای است غیر از مرتبه معلول . اگر این پدر وجود نمی‌داشت این پسر قطعا نبود ولی [ اگر ] این پسر نبود هم این پدر وجود داشت . آن وقت در همین جا که پدر چنین رابطه‌ای با فرزند دارد در عین‌ حال فرزند هم روی همین پدر اثر می‌گذارد . پس این را می‌شود به این صورت بگوییم : در مورد علل معده تاثیر متقابل‌ می‌تواند وجود داشته باشد . بله ، همین‌طور است .