بعد ما می‌آییم سراغ کلمه " وجه تولید " که این وجه تولید را هم اینها زیاد به کار می‌برند . (حتما شما باید لغات اصلی فرنگی اینها را به دست‌ بیاورید و با رجوع کردن به مدارک اصلی ، تعریف اینها را کاملا به دست‌ بیاورید که اگر در این ترجمه‌ها اشتباهی هست منشا اشتباه ما نشود . )وجه‌ تولید خیال می‌کنم با شیوه تولید یکی باشد . مقصود چگونگی تولید است .
شیوه تولید و وجه تولید - که به چگونگی مربوط می‌شود - علی الظاهر مانند اینکه شیوه تولید یک وقت فردی است ، یک وقت اجتماعی .

شیوه تولید فردی و جمعی

در قدیم زمستان که می‌شد دهاتیها ، اغلب همین زارعها ، مرد و زن چون‌ بیکار بودند کارشان نخریسی بود . مردها هم همین‌طور که بیکار بودند یا پیرمردهایی که دیگر کارهای سنگین نمی‌توانستند بکنند اغلب می‌آمدند همان‌ جلو کوچه ، دم دکانها جمع می‌شدند ، حرف هم که می‌زدند هر کدامشان یک‌ دیگلون در دست داشتند(جلک هم به آن می‌گفتند( ١ " و مشغول رشتن نخ‌ می‌شدند . این یک کار فردی است . یک فرد بدون احتیاج به هیچ فرد دیگری‌ یک مقدار پشم یا پنبه بر می‌دارد ، چوب یا سنگی را هم بر می‌دارد( دیگلونها چوبهای ساخته شده مخصوص برای این کار بود ، گاهی هم با تکه‌ سنگ این کار را می‌کردند) ، کار فردی انجام می‌دهد . این شیوه تولید یک‌ شیوه فردی است .
در کشاورزی ، هم شیوه فردی وجود دارد هم شیوه جمعی . مثلا یک نفر به‌ تنهایی می‌رود دنبال دیمه‌کاری ، همه کارها را از اول تا آخر خودش به‌ تنهایی انجام می‌دهد . ولی یک شیوه‌های جمعی هم به وجود می‌آورند که آن‌ صورت تکامل‌یافته‌اش است . در خراسان آن گروه را می‌گویند " صحرا " .
فریمان ما از آن قدیمها بیست و چهار صحرا داشت . هر صحرایی تشکیل می‌شد از یازده انسان و پنج جفت گاو . پنج انسان را " دهقان " می‌گفتند . هر دهقانی سرو کارش با یک جفت گاو بود . مثلا با آنها به زراعت می‌رفت ، کشت می‌کرد ، زمین را می‌راند ، یا یک کارهایی

[١] این مثل کلمه " نیشگون " است که هر شهری که شما بروید یک اسم‌ مخصوص به خود دارد .