- . . . همکار خیلی صمیمی مارکس که به او مارکس دوم هم می‌گفتند انگلس است که او هم در سال ١٨٢٠ یعنی دو سال بعد از مارکس در شهر " بارمن " متولد می‌شود : انگلس خدمات زیادی نسبت به مارکس داشته ، چه‌ از جهت مادی و چه از جنبه‌های فکری . از جهت مادی ، همان دوره فلاکت‌ مارکس به وسیله تامینهای مادی انگلس اداره می‌شد و اگر او نبود وی اصلا قادر به ادامه حیات نبود . خودش از یک خانواده ثروتمند از اهالی " بارمن " بود و یک کارگاه نساجی و خلاصه ثروت قابل ملاحظه‌ای داشتند ، و بعد اشاره می‌کند که محیط خانوادگی انگلس او را خیلی زود به یک جوان‌ سرکش مبدل کرد[١] .
یک مساله در اینجا همین است که هم خود مارکس هم انگلس ، اینها هیچکدام وابسته به آن طبقه‌ای که مدافع آن طبقه از آب درآمدند نبودند ، یعنی اینها جزو طبقه‌ای که مدافع آن طبقه بودند نبودند یعنی از طبقه کارگر نبودند . خودش از طبقه بورژوا بوده ، انگلس هم که اصلا از طبقه‌ سرمایه‌دار بوده ، پدرش کارخانه‌دار بوده و [ مولف ] علت عصیان انگلس‌ را فقط یک امر روانی توجیه می‌کند ، می‌گوید به علت

[١] خلاصه‌ای از صفحات ٨ و ٩ کتاب مارکس و مارکسیسم .