فلسفه تاریخ 2
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧

انسان‌گرایی به قول خودشان ، که اسمها و ترجمه‌های متعدد در زبان فارسی‌ آمده ، مانند انسان‌گرایی ، انسان‌پرستی . امانیزم به صورتها و شکلهای‌ متعددی طرح شده است . فویرباخ خواست انسان را جانشین خدا کند . اولین‌ کاری که کرد - که این کتاب به این صورت تشریح نکرده ، در آن مقاله‌ای که‌ در بحث فطرت مدرسه نیکان می‌خواندیم بهتر تشریح شده بود - این بود که‌ آمد تحلیلی از ماهیت دین کرد و در واقع خواست ریشه دین را در انسان‌ نشان بدهد ، که چطور شد که انسان به دین گرایش پیدا کرد ، چرا انسان‌ موجودی به نام " خدا " فرض کرد ؟ می‌گوید انسان دارای دو وجود است ، یک وجود متعالی و یک وجود منحط ، عین همین حرفی که ما می‌گوییم که انسان‌ دارای عقل و نفس است ، دارای جنبه ملکوتی و ناسوتی است(ان الله خلق الا نسان و رکب فیه العقل و الشهو) ، انسان دارای دو جنبه است : یک جنبه ، جنبه عالی متعالی که در آن ، جلوه‌های عالی انسان ظهور می‌کند ، راستی ، زیبایی ، شفقت ، محبت ، امثال اینها . یک جنبه دیگر هم آن جنبه‌ خودگرایانه و حیوانی انسان . بعد می‌گوید انسان در اثر اینکه به علل‌ اجتماعی ، یا به هر علت دیگری ، آن جنبه منحطش بر او حاکم می‌شود ، جنبه‌ عالی خودش را فراموش می‌کند و خیال می‌کند که او فقط همین جنبه منحط است‌ ، یعنی در خودش که نگاه می‌کند می‌بیند جز همین جنبه منحط و حیوانی و شهوانی چیز دیگری نیست ، پس آنها کجا رفت ، راستی کجا رفت ، درستی‌ کجا رفت ، امانت کجا رفت ، زیبایی کجا رفت ؟ بعد آنها را در یک‌ موجود دیگری فرض می‌کند . خودش مستجمع جمیع این صفات کمالیه بوده ، یک‌ موجودی در بیرون وجود خودش که او مستجمع این صفات کمال باشد فرض می‌کند ، و این معنای " از خود بیگانگی " است ، یعنی از آن خود متعالی‌اش‌ بیگانه شد و خود واقعی‌اش را در دیگری فرض کرد . به این ترتیب تصویر خدا ، تصور خدا و گرایش به دین به وجود آمد . ولی انسان باید به خود باز آید ، به جای آنکه این صفات نیک را در بیرون وجود خودش جستجو کند در خودش جستجو کند . بعد می‌گوید اگر این از خودبیگانگی به همین جا پایان می‌یافت که انسان‌ فقط این صفات متعالی خودش را در غیر جستجو کرد ، مصیبت کاملی نبود ، نیم مصیبتی بود ، بدبختی انسان از اینجا شروع می‌شود که در مقابل این‌ موجودی که خودش خلق و فرض کرده ، کرنش و تواضع می‌کند ، تسلیم و فدا می‌شود . این دیگر نهایت از خودبیگانگی انسان است ، که موجودی را خلق‌ کرده ، همان را که خودش خلق