به این شکل آمده مارکسیسم را به سه جز : جز فلسفی ، جز اقتصادی و جز اجتماعی به اصطلاح تقسیم کرده . ما بعد درباره این تقسیم بحث خواهیم کرد - چون به تفصیل خودش وارد خواهد شد - که ببینیم آیا این تقسیم به همین‌ شکل درست است ؟ یعنی واقعا مکتب مارکس را اگر بخواهیم تقسیم کنیم‌ باید به این سه جز تقسیم کنیم : جز فلسفی ، جز اقتصادی ، جز اجتماعی ؟ یا نه ، به گونه دیگری باید تقسیم‌بندی کرد ؟ آنچه که به نظر ما همیشه‌ می‌رسیده است این است که اجزا اصلی مکتب مارکس سه چیز است : یکی‌ فلسفی ، که البته مقصود فلسفه تاریخ است ، یعنی مارکس در غیر فلسفه‌ تاریخ ، در فلسفه جهانی نظریه‌ای ندارد ، بازگوکننده حرفهای دیگران است ، گو اینکه در همین فلسفه تاریخ هم از دیگران استفاده کرده ، ولی به هرحال‌ این را می‌شود به خود مارکس نسبت داد ، همین که به آن می‌گویند " ماتریالیسم تاریخی " یعنی تفسیر تاریخ بر اساس ابزارگرایی و بر اساس‌ جنبه‌های اقتصادی و مادی ، و همین که می‌گوید اقتصاد و جنبه‌های مادی‌ زیربنای همه حرکات و همه جنبه‌های زندگی اجتماعی است . دیگر ، اقتصاد مارکسی است ، یعنی در اقتصاد طرفدار نظریه مالکیت اشتراکی است . و سوم‌ در منطق است ، که مولف در بعضی موارد تعبیر می‌کند به یک طریقت فکری ، روش فکری .
در این سه جز ، دو جزئش [ از دیگران است . ] منطق بدون شک همان منطق‌ هگل است ، یعنی منطق مال مارکس نیست ، مال هگل است ، چون منطق همان‌ منطق دیالکتیک است که پایه‌گذار دیالکتیک جدید هگل است . اقتصاد هم که‌ مالکیت اشتراکی یا به عبارت دیگر سوسیالیسم است . سوسیالیسم اساسا فکر حاکم بر قرن نوزدهم بوده و قبل از مارکس سوسیالیستهای دیگری وجود داشته‌اند . منتها اینها معتقدند که سوسیالیسم آنها سوسیالیسم رویایی و تخیلی است ، سوسیالیسم ما علمی

[١] مارکس و مارکسیسم ، ص . ١٤