فلسفه تاریخ 2
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص

فلسفه تاریخ 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٩

است دیگری معلول . ولی این بحث بیشتر روی امور همزمان می‌آید . این به‌ تعبیر دیگر اصل وابستگی اشیا است . اصل وابستگی - که در آن فلسفه‌های‌ تاریخ گذشته خواندیم - با مساله تاثیر متقابل کمی فرق دارد ، یعنی‌ وابستگی یک معنای معقولتری است . چطور ؟ یک وقت ما می‌گوییم که تمام‌ اجزا این عالم با هر ابعادی که دارد به یک نوعی به یکدیگر وابسته هستند که نبود یک جز مساوی از هم پاشیدن همه عالم است . این معنی وابستگی‌ است . یک وقت مدعی می‌شویم که این عالم با همه ابعادی که دارد هر یک‌ جز در هر جای عالم واقعا روی یک جز دیگر در جای دیگر عالم اثر می‌گذارد . این نامعقول است ، چرا ؟ برای اینکه دو امر مادی اگر بخواهند روی همدیگر اثر بگذارند تا ارتباط مادی میانشان برقرار نشود نمی‌توانند اثر بگذارند ، یعنی اثر گذاشتن این جز یک نوع عمل روی آن جز است ، یک جریان روی آن‌ است . جریان خودش زمان می‌خواهد . فرض کنید این می‌خواهد موجی ایجاد کند که در آن اثر بگذارد که خودش زمان می‌خواهد و سریعترین حرکتی که علم در طبیعت می‌شناسد همان حرکت نور است که مثلا در هر ثانیه سیصدهزار کیلومتر [ مسافت طی می‌کند . ] اشیا با یکدیگر آنقدر فاصله دارند که می‌گویند بعضی‌ از ستارگان با زمین ما پنجاه میلیون سال نوری فاصله دارند . اگر زمین‌ بخواهد روی آنها اثر بگذارد یعنی یک موجی که در زمین پیدا می‌شود روی آن‌ دورترین کهکشان بخواهد اثر بگذارد این موج امروز پنجاه میلیون سال بعد به‌ آنجا می‌رسد که آن وقت زمینی وجود ندارد . این است که به آن شکلی که‌ واقعا روی همدیگر اثر بگذارند [ نمی‌توان گفت . ] اثرشان همزمان نیست . نه ، اثر روی همدیگر ، که حالا چون این روی آن اثر می‌گذارد آن هم روی‌ همین حتما اثر بگذارد ، این را نمی‌شود گفت .