آزمایشهای بشر است می‌توان داد ، زیرا کار علم کشف روابط علی و معلولی‌ اشیاء است [١] . پس اگر از ما بپرسند علت " ب " چیست ، ما با استمداد از علوم می‌گوییم علت " ب " ، " الف " است .
اما اینکه چرا " ب " نیازمند به " الف " است ؟ چرا مستقل و بی‌ نیاز از " الف " و هر علت دیگر نیست ؟ سؤالی است که پاسخ آن از قلمرو علوم خارج است ، با آزمایش و تجربه و تجزیه و ترکیب و قرع و انبیق و لابراتوار برای این پرسش پاسخی نمی‌توان یافت . اینجاست که پای‌ تجزیه و تحلیلهای فلسفی و محاسبات دقیق عقلی به میان می‌آید . به همان‌ دلیل که مورد سؤال یک پدیده عینی نیست ، زیرا نیازمندی معلول به علت‌ در عین اینکه یک حقیقت غیر قابل انکار است ، پدیده‌ای جدا از علت و معلول نیست ، یعنی در خارج سه پدیده نداریم : یکی علت و یکی معلول و سوم نیازمندی معلول به علت ، عینا به همان دلیل ، علم که کارش پدیده‌ شناسی است از پاسخگویی ناتوان است و فلسفه که قادر به کشف این روابط و نفوذ در عمق حقایق است تنها مقام صلاحیتدار پاسخگویی به این گونه‌ پرسشهاست .
از نظر فلسفه مطلب این نیست که چون عملا دیده نشده که " ب " بدون‌ " الف " وجود پیدا کند ، پس " ب " نیازمند " الف " است و همچنین هر معلول دیگر نسبت به علت خودش . از نظر فلسفه آنچه معلول‌ است ، محال است که معلول نباشد و مستقل از علت

[١] البته بیان بالا مبنی بر نوعی تسامح است . علم از اثبات رابطه علی‌ و معلولی یعنی اثبات نیازمندی معلول به علت نیز ناتوان است . حداکثر آنچه در حوزه علوم است اثبات تقارن یا توالی پدیده‌هاست و ما این مطلب‌ را در پاورقیهای جلد دوم اصول فلسفه کاملا روشن کرده‌ایم .