علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٦

روشهای تجربی توانسته‌اند آگاهیهایی از حرکات اتمهای مجرد را به دست‌ بیاورند و هیچ بعید نیست قوانین حاکم بر این حرکات هنوز کشف نشده‌ باشند " [١] .
ما نظر راسل را دایر بر اینکه هیچ دلیل قانع کننده‌ای بر بی قانون بودن‌ حرکات اتمها ارائه نشده تأیید می‌کنیم و بلکه مدعی هستیم محال است چنین‌ دلیلی وجود داشته باشد یا در آینده پیدا شود . و همچنین نظر وی را درباره‌ اینکه اگر قانون علیت در کار نباشد و جهان بی قانون باشد ، همه‌ استنباطهای ما درباره جهان و درباره خدا و درباره هر چیز دیگر نقش بر آب خواهد بود ، کاملا صحیح می‌دانیم .
آنچه راسل در پاسخ مدعیان بی قانون بودن جهان ( لااقل در درون ذرات‌ اتمی ) اظهار داشته است ، همان است که حکمای الهی اسلامی در پاسخ اشاعره‌ که می‌خواستند منکر ضرورت علی و معلولی بشوند اظهار داشته‌اند . ما در پاورقیهای اصول فلسفه و روش رئالیسم و در کتاب انسان و سرنوشت نظر خود را درباره این اصل بیان کرده‌ایم . ولی در اینجا نمی توانیم از اظهار تعجب درباره دو مطلب خودداری کنیم : یکی اینکه گروهی به اصطلاح الهی خواسته‌اند از راه نفی علیت ، و به قول‌ خودشان از راه اختیار ، و از راه نفی ضرورت علی و معلولی و انکار سنخیت‌ علت و معلول ( علیت معین ، معلول معین به وجود می‌آورد ) وجود خداوند را اثبات کنند . هر کس که اندک آشنایی با الهیات اسلامی داشته باشد می‌داند که قبول اصل علیت ، اصل ضرورت علی و معلولی و اصل سنخیت علت و معلول جزء