مبتدی به وجود می‌آورد و راه حلهای لذت بخشی هم در همان سطح دارد . علیهذا ما نمی خواهیم شکوک و شبهاتی که واقعا برای افرادی پیش می‌آید نادیده بگیریم و یا آنها را ناشی از خبث طینت و سوء سریره آنها بدانیم‌ . خیر ، چنین نیست . پیدایش شکوک و شبهات در این زمینه آنگاه که بشر می‌خواهد همه مسائل مربوط به این موضوع را حل کند ، یک امر طبیعی و عادی‌ است و همین شکوک است که محرک بشر به سوی تحقیق بیشتر است . و لهذا ما این نوع شکوک را که منجر به تحقیق بیشتر می‌شود ، مقدس می‌شماریم ، زیرا مقدمه وصول به یقین و ایمان و اطمینان است . شک آنگاه بد است که‌ به صورت وسواس درآید و آدمی را به خود سرگرم کند ، آنچنانکه می‌بینیم‌ بعضی افراد از اینکه می‌توانند در مسائل تردید کنند لذت می‌برند و آخرین‌ منزل سیر فکری خود را تردید و دو دلی می‌دانند . این حالت ، حالت بسیار خطرناکی است ، برخلاف حالت اول که مقدمه کمال است . لهذا مکرر گفته‌ایم‌ ک ه شک ، گذرگاه خوب و لازمی است اما توقفگاه و سر منزل بدی . بحث ما اکنون درباره افراد یا گروههایی است که شک را توقفگاه و آخرین منزل خویش ساختند . به عقیده ما ماتریالیسم هر چند خود را یک‌ مکتب جزمی معرفی می‌کند ، ولی جزء مکاتب شک است . منطق قرآن نیز درباره اینها همین است . قرآن می‌گوید : " حداکثر این است که دچار برخی‌ شکوک و ظنون هستند ، ولی در عمل ، آن را به صورت جزم و علم و یقین در می‌آورند " .