علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٣
محل برخورد علم و دین است . یکی از آنها همین مسأله است و او آن را تحت عنوان " اختیار " ذکر کرده است . علت اینکه تحت این عنوان ذکر کرده این است که در تصور غربی ، اختیار و آزادی که در مورد انسان به کار برده میشود عبارت است از رهایی از قانون علیت و ضرورت علی و معلولی . پس اگر قانون علیت و قانون موجبیت ( قانون ضرورت علی و معلولی ) را در طبیعت انکار کنیم ، در حقیقت به نوعی اختیار در مورد طبیعت قائل شدهایم . از این رو " راسل " این بحث را در زیر تیتر " اختیار " طرح کرده است . به عقیده ما طرح این مسأله زیر این تیتر به نوبه خود نشانه دیگری است از اینکه تفکر غربی در این گونه مسائل در چه سطحی است . به هر حال ، راسل میگوید : " تا این اواخر ، اگر چه حکمت کاتولیکی اصل اختیار را میپذیرفت ، با این حال میلی هم به قبول قوانین طبیعی در جهان هستی نشان میداد و این اصل فقط در مورد قبول معجزات استثناء میپذیرفت و اندکی تعدیل مییافت . . . . یکی از مراحل رشد قابل توجهی که اخیرا در شیوه عمل پژوهشگران مذهبی حاصل شده تلاشی است برای نجات اختیار به دستیاری جهلی که نسبت به طرز سلوک اتمها دارند . . . هنوز با هیچ درجه اطمینانی نمی توان اعلام کرد که اصولا قانونی که از جمیع جهات شامل حرکات اتمها باشد ، وجود دارد یا حرکات این گونه اتمها تا اندازهای تصادفی است . . . در یک اتم حالات مختلفی روی میدهد که با یکدیگر توالی مستمر ندارند و با فواصل کوچکی از یکدیگر جدا میشوند . یک اتم میتواند یکمرتبه از حالتی به حالت دیگر جهش کند و از این گونه جهشها برای اتم فراوان اتفاق میافتد .