هیوم شخصا از نظر فلسفی ، شکاک و " لا ادری " است ، ولی اصرار دارد که ثابت کند برهان نظم ، ناتمام بلکه مخدوش است . می‌گویند : " هیوم در تمام عمر خویش با بحث درباره ارزش و اعتبار ادله‌ گوناگونی که مفاد آنها اثبات هستی یک موجود الهی است ، سر و کار داشت‌ . . . هیوم در آثار متنوع خود استدلالی را که بعضی از فیلسوفان دینی به‌ کار برده بودند مورد انتقاد شدید قرار داد ، و این امر شاید به علت شیوع‌ و رواج برهان نظم در آن ایام بوده است . وی در این باره در حدود بیست و پنج سال متناوبا کار کرد و کتاب مشهور خود محاورات درباره دین طبیعی را به انجام رسانید " [١] .
هیوم برهان نظم را از زبان کلئانتس چنین تقریر می‌کند : " به اطراف جهان بنگرید ، در کل و هر جزء آن نظاره کنید ، خواهید یافت که جهان چیزی جز یک ماشین عظیم نیست که به یک عده نامتناهی‌ ماشینهای کوچکتر تقسیم شده و باز هم قبول تقسیم می‌کند تا حدی که حواس و قوای انسانی دیگر نتواند پی جویی و تعیین کند . تمام این ماشینهای‌ گوناگون ، و حتی کوچکترین اجزای آن ، با چنان دقتی با یکدیگر متعادل و هماهنگ است که تحسین و شگفت همه آدمیان را که درباره آنها می‌اندیشند ، بر می‌انگیزد و آنان را شیفته و مجذوب می‌سازد . سازگاری شگفت انگیز وسایل نسبت به غایات در سراسر طبیعت دقیقا هر چند خیلی عظیم تر به‌ محصولات و اختراعات انسانی و فراورده‌های طرح و فکر و هوش و خرد انسانی‌ شباهت دارد . بنابراین ، از شباهت میان آثار طبیعی و

[١] همان کتاب ، ص . ٢١١