عارف که همواره با زبان طنز ، زاهد را مورد ملامت قرار می‌دهد و از " نقد " دم می‌زند و نسیه را بی اعتبار می‌شمارد ، این حقیقت را می‌گوید . اگر حافظ می‌گوید :

من که امروز بهشت نقد حاصل می‌شود

وعده فردای زاهد را چرا باور کنم

چنین منظوری دارد و با اشعار دیگرش منافات ندارد . بعضی پنداشته‌اند حافظ تناقض گویی می‌کند و یا در یک دوره یک جور عقیده داشته و در دوره دیگر جور دیگر و یک گردش ١٨٠ درجه‌ای کرده است . بعضی دیگر پا را از این هم بالاتر گذاشته و مدعی شده‌اند حافظ در هر شبانه‌ روز یک بار تغییر عقیده می‌داده است ، سرشب به عیش و نوش و باده‌ گساری و ساده بازی مشغول بوده و سحرگاه یکسره به دعا و نیاز و نیایش و توبه و انابه می‌پرداخته است ، چون به همان اندازه که درباره باده و ساده‌ سخن گفته است از سحر خیزی و گریه سحری سخن گفته است . من نمی دانم کسانی که مفهوم عیش حافظ را به " خوش باشی " و به‌ اصطلاح به اپیکوریسم توجیه می‌کنند ، این بیت را چگونه تفسیر می‌کنند :

نمی بینم نشاط " عیش " در کس

نه درمان دلی نه درد دینی

یا می‌گوید :

عشرت کنیم ورنه به حسرت کشندمان

روزی که رخت جان به جهان دگر کشیم

" دم " یا " وقت " که عارف باید آن را مغتنم شمارد تنها این‌ نیست که کار امروز را به فردا نیفکند ، بلکه هر سالکی در هر درجه و مرتبه‌ای که هست " وقت " و " دم " مخصوص به خود دارد . حافظ می‌گوید :