علل گرایش به مادیگری
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص

علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٩

" به هنگام جوانی درباره این مسائل ژرف نمی اندیشیدم و برهان علة العلل‌ را تا مدتی مدید پذیرفتم ، تا اینکه روزی به سن هیجده سالگی ضمن خواندن‌ اتوبیوگرافی جان ستوارت میل بدین جمله برخوردم : " پدرم به من می‌گفت‌ که این پرسش : چه کسی مرا آفریده است ؟ جواب ندارد ، زیرا بلافاصله این‌ سؤال مطرح می‌شود چه کسی خدا را آفرید ؟ " جمله‌ای بدین سادگی ، دروغ‌ برهان علة العلل را برایم آشکار ساخت و هنوز هم آن را دروغ می‌دانم . اگر هر چیز باید علتی داشته باشد ، پس خدای را نیز علتی باید . اگر چیزی‌ بدون علت وجود تواند داشت ، این چیز می‌تواند هم خدا باشد و هم جهان‌ پوچی این برهان به همین جهت است " . سخنان گذشته ما پوچی سخن راسل را روشن می‌کند . سخن در این نیست که آیا هر چیز باید علت داشته باشد یا استثنائا یک موجود بدون علت وجود تواند داشت ، و اگر یک چیز بدون علت می‌تواند وجود داشته باشد چه فرق می‌کند که خدا باشد یا جهان . سخن در این است که هر چیز و هر موجود از آن جهت‌ که چیز است و به نوعی دارای هستی است ، نه ملاک نیاز به علت است و نه‌ ملاک بی نیازی ، تاگفته شود چه فرقی در این جهت میان چیزهاست . سخن در این است که در میان چیزها و موجودات ، چیزی و موجودی هست که وجود صرف‌ و کمال مطلق است و هر کمالی از اوست و به سوی اوست و او چون هستی عین‌ ذاتش است ، بی نیاز از علت است ، برخلاف چیزهایی که هستی را به صورت‌ عاریت دارند . آنچنان موجودی نه وجود و نه کمالات وجود را فاقد است تا طلب کند و به سوی آن بشتابد ، و نه این کمالات را از دست