تحقق یابد . علوم بشری بر پایه این قانون بنا شده است . ما در جای خود اثبات کرده‌ایم که گریز از این قانون مساوی است با نفی هرگونه نظامی در هستی و نفی هرگونه قانون علمی و فلسفی و منطقی و ریاضی . در اینجا بیش‌ از این لازم نمی دانیم که درباره این اصل بحث کنیم .
فلاسفه اسلامی مسأله‌ای در این زمینه طرح کرده‌اند [١] که از نظری مقدم‌ بر اصل علیت است و آن اینکه ملاک نیازمندی به علت چیست ؟ بنابراین در هر موردی ، مثلا در مورد علیت " الف " برای " ب " ، دو سؤال و دو چرا مطرح است : یکی اینکه چرا " ب " موجود شده است ؟ پاسخ این است که وجود " الف " اقتضا کرده که " ب " موجود گردد و اگر " الف " موجود نمی‌شد ، قطعا " ب " موجود نمی‌شد . پس وجود " الف " خود پاسخ این پرسش‌ است . فرض کنید خانه‌ای در جریان سیل خراب می‌شود . شخصی از ما می‌پرسد چرا این خانه خراب شد ؟ پاسخ می‌دهیم چون سیل آمد .
دیگر اینکه چرا " ب " نیازمند به " الف " است و بدون " الف " نمی‌تواند وجود پیدا کند ؟ چرا " ب " از " الف " بی نیاز نیست ؟ بدیهی است که پاسخ این پرسش این نیست که وجود " الف " چنین اقتضا کرده است ، پاسخ دیگری برای این پرسش باید جستجو کرد .
پاسخ سؤال اول را با علم که محصول تجربیات و

[١] این مسأله برای اولین بار در فلسفه اسلامی طرح شده و مانند بسیاری‌ از مسائل دیگر نتیجه مناقشات و ناخن زدنهای متکلمین است . متکلمین با ناخن زدنهای خود سبب شدند که مسائل خاصی در فلسفه مطرح شود و از این نظر ، حق بزرگی بر فلسفه دارند .