علل گرایش به مادیگری
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص

علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٩

در این تصویر فرض نشده که علت نخستین نیازمند به علت است ولی خودش‌ نیاز خودش را بر آورده است ( چنانکه در تصویر سارتر اینچنین بود ) ، بلکه فرض شده که علت نخستین نیاز به علتی که او را به وجود آورد ، ندارد ، یعنی علت نخستین از این قاعده مستثنی است . اما اینکه چرا نیاز ندارد ، چرا مستثنی است ، معلوم نیست . تصویر اول بسیار کودکانه است . هیچ فیلسوف و نیمه فیلسوف و حتی اکثر انسانهای عامی چنان تصویری از خدا ندارد . اندکی درباره تصویر دوم بحث‌ می‌کنیم و ضمنا تصویر صحیح آن را به دست می‌دهیم . از نظر ما تردید و شک امثال کانت و هگل و سپنسر درباره علت نخستین‌ به دو مطلب اساسی فلسفی بستگی دارد که هیچ کدام از آنها در فلسفه غرب‌ حل نشده بوده است . آن دو مسأله اساسی یکی مسأله " اصالت وجود " است‌ و دیگر مسأله " مناط احتیاج به علت " است . اکنون جای بحث و توضیح درباره " اصالت ماهیت " و یا " اصالت‌ وجود " که نقطه مقابل آن است نیست ، اما همین اندازه توضیح می‌دهیم که‌ بنابر اصالت ماهیت آن هم با یک نظر ابتدایی و غیر عمیق ، یعنی با این‌ فرض که خدا نیز مانند دیگر ذوات ، دارای ماهیتی و وجودی است ( که‌ البته حتی به نظر طرفداران اصالت ماهیت نیز سخنی مردود است و آنها نیز ذات خدا را وجود محض می‌دانند ) جای این پرسش هست که چرا هر ذاتی علت‌ می‌خواهد و ذات خدا علت نمی‌خواهد ؟ چرا یک ذات ، " واجب الوجود " است و ذوات دیگر " ممکن الوجود ؟ " مگر نه اینکه