علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤

فلسفی شان نارسا بوده است . بدیهی است که این نارساییها زمینه فکری را به نفع ماتریالیسم آماده می‌کرده است .

مشکل " علت نخستین "

یکی از مسائلی که خوب است به عنوان نمونه ذکر کنیم ، داستان فلسفی " علت نخستین " در فلسفه غرب است . هر چند مطلب قدری دشوار است ، اما امیدوارم خوانندگان قدری تحمل داشته باشند . هگل از فیلسوفان بزرگ و معروف جهان است که حقا بزرگی‌اش را نباید انکار کرد و در سخنان وی مطالب صحیح ، بسیار است . مطالبی از این‌ فیلسوف بزرگ درباره یکی از مهمترین مسائل الهیات نقل می‌کنیم و سپس آن‌ را با آنچه در فلسفه اسلامی آمده مقایسه می‌کنیم . آن مطلب درباره علت‌ نخستین یعنی درباره ذات " واجب الوجود " است از آن جهت که نخستین‌ علت موجودات است . هگل می‌گوید : " در حل معمای جهان آفرینش به دنبال علت فاعلی نباید برویم ، زیرا از طرفی ذهن به تسلسل راضی نمی گردد و ناچار علت نخستین می‌خواهد ، و از طرفی چون علت نخستین را در نظر گرفتیم ، معما حل نگشته و طبع قانع نمی‌ گردد و این مشکل باز باقی است که علت نخستین چرا علت نخستین شده است‌ ؟ برای اینکه معما گشوده شود باید غایت یا وجه و دلیل وجود را دریابیم : چه اگر دانستیم برای چه موجود شده است ، و به عبارت دیگر ، چون معلوم‌ شد که امری معقول است ، طبع قانع