و از دلایل آن جرم ، بی خبر می‌گذاشتند . چنان فرض و قبول می‌شد که این‌ مردم ، گناهکار و بزهکارند و برایشان بود که گناهکاری خود را ثابت کنند . داوران هرگونه وسیله فکری و بدنی را برای وادار کردن ایشان به اعتراف‌ به گناه و شناساندن همدستان خود به کار می‌بردند . برای تشویق متهمین به‌ اعتراف ، وعده بخشش یا تخفیف به ایشان می‌دادند . ولی آن داوران چنان‌ می‌پنداشتند که برای وفا کردن به عهدی که با جادوگران و بد دینان بسته‌اند ، هیچ الزام اخلاقی ندارند و این وعده را برای مدت مختصری که در آن فاصله‌ متهم آنچه گفتنی است بگوید ، مراعات می‌کردند . هر عمل خارج از حدود شرافتمندی را که نسبت به آن متهمان انجام می‌شد ، چون به منظور مقدسی‌ می‌دانستند ، روا می‌داشتند . هرچه بیشتر مردم را عذاب و شکنجه می‌دادند ، این کار را ضروری تر تصور می‌کردند . اینها که گفتیم ممکن است به آسانی‌ با مراجعه به چکش و کتابهای دیگر و نیز به صورت مجسم تر با مطالعه‌ صورتمجلسهای محاکمات که عددشان فراوان است ، تأیید شود " [١] .
جرج سارتون پس از سه چهار صفحه بحث در این زمینه ، می‌گوید : " اعتقاد به جادوگری به راستی یک بیماری دماغی بود که از سفلیس‌ خطرناک تر بود و سبب مرگ وحشت انگیز هزاران مرد و زن بیگناه شد . از آن گذشته ، توجه به این امر جنبه تاریکی از رنسانس را نشان می‌دهد که‌ معمولا فریبندگی آن از چیزهای دیگری که معمولا درباره این دوره گفته می‌شود کمتر است ،

[١] شش بال ، ص ٢٩٦ - . ٢٩٨