علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢
سبحان الله ! چقدر این طرز تفکر غلط است و این چقدر گمراهی است و
چقدر نا آشنایی به مقام و جایگاه الوهیت است ! در اینجا باید تعبیر
قرآن را ذکر کنیم که میفرماید : " « ما قدروا الله حق قدره »" [١]
خدا را آنچنانکه شایسته است و ممکن است ، تصور نکرده و اندازهگیری
نکردهاند .
الفبای خداشناسی این است که او خدای همه عالم است و با همه اشیاء
نسبت متساوی دارد . همه اشیاء بدون استثناء مظهر قدرت و علم و حکمت و
اراده و مشیت اویند و آیت و حکایت کمال و جمال و جلال او میباشند .
فرقی میان پدیدههای معلوم العله و مجهول العله در این جهت نیست . جهان
با همه نظامات و علل و اسبابش یکجا قائم به ذات اوست . او بر زمان و
مکان تقدم دارد . زمان و زمانیات و مکان و مکانیات ، اعم از آنکه
متناهی باشند یا غیر متناهی ، یعنی اعم از آنکه رشته زمان محدود باشد یا
از ازل تا ابد کشیده شده باشد ، و ابعاد مکانی و فضایی جهان نیز اعم از
اینکه به جایی منتهی شود یا نشود و بالاخره دامنه موجودات ، اعم از آنکه
در زمان و مکان نامتناهی باشد یا متناهی ، متأخر از ذات و هستی اوست و
فیضی از فیضهای او به شمار میرود .
پس منتهای جهالت است که " کلیسایی " فکر کنیم و مانند اگوست کنت
انتظار داشته باشیم که در یک گوشه عالم ضمن جستجو از علت یک شیء خاص
، یکمرتبه وجود خدا را در آن گوشه کشف کنیم و آنگاه جشن بگیریم و
شادمانی کنیم که خدا را در فلان جا پیدا کردیم ، و اگر موفق نشدیم و پیدا
نکردیم ، بد بین شویم
[١] انعام / . ٩١