تقیه نوعی سپر به کار بردن است در مبارزه . این کلمه از ماده " وقی‌ " است که به معنی نگهداری است . وظیفه یک فرد مبارز در مبارزه تنها این نیست که حریف را بکوبد ، خود نگهداری تا حد امکان نیز وظیفه مبارزه‌ است . تقیه یعنی هرچه بیشتر زدن و هرچه کمتر خوردن . به هر حال ، تقیه‌ تاکتیک معقول و خردمندانه‌ای است در مبارزه . ولی امروز می‌بینیم که این کلمه از مفهوم اصلی خود بکلی تهی گشته و مفهوم ضد مبارزه به خود گرفته است . از نظر عافیت طلبان ، تقیه یعنی از میدان به در رفتن و صحنه را به دشمن واگذار کردن ، و در مقابل ، به جر و بحث و هو و جنجال پرداختن . اما چگونه شد که مادیین این سنگر را اشغال کردند ؟ ممکن است گفته شود علت اینکه مادیین این سنگر را اشغال کردند ، این بود که الهیون تخلیه‌ کردند . ولی این گفته صحیح نیست ، علت دیگری در کار است . در این جهت کلیسا بیش از همه مسؤول است . در غرب همچنانکه قبلا اشاره شد از یک طرف مفاهیم نا معقولی درباره خدا و جهان دیگر و عیسی‌ مسیح عرضه شد که افکار حر و آزاد و روشن نمی توانستند بپذیرند . آنچه هم‌ به عنوان حکمت الهی عرضه می‌شد که وابسته به کلیسا بود نیز همین طور ، به‌ اضافه اینکه نوعی ارتباط مصنوعی میان ایمان به خدا و مشروع شمردن‌ استبدادها و اختناقها از یک طرف و میان بی خدایی و حق حاکمیت ملی و پیکار در راه کسب حقوق ، از طرف دیگر برقرار شد . اینها موجب شد که برخی مصلحان اجتماعی و داعیه داران ، برای اینکه خود را در راه مبارزات اجتماعی یکسره از این قیود آزاد