معتقد به ماورای طبیعت است و لیکن از نظر اخلاق و عمل ، مادی است . مادیت اخلاقی - همچنانکه گفته شد - یکی از علل و موجبات مادیت اعتقادی‌ است . به عبارت دیگر ، شهوترانیها و افسارگسیختگیها و غرق شدن در منجلاب شهوت پرستی یکی از موجبات گرایشهای فکری مادی است . مادیت اخلاقی یعنی اینکه انسان از حیات و زندگی هیچ گونه ایده اخلاقی و معنوی نداشته باشد . آیا ممکن است کسی اعتقادا الهی باشد ولی عملش جلوه‌گاه اعتقادش نباشد و از نظر عمل ، مادی باشد ؟ و آیا ممکن است کسی از نظر اعتقاد ، مادی‌ باشد ولی از نظر عمل ، مادی نباشد و زندگی‌اش زندگی منزه و بی آلایش از تندروی و تجاوز و ستم باشد ؟ بالاخره آیا انفکاک مادیت اخلاقی از مادیت‌ اعتقادی امکان پذیر است ؟ پاسخ این است که آری امکان پذیر است و زیاد واقع می‌شود ، اما چیزی نیست که دوام یابد و روی آن بتوان حساب کرد ، زیرا یک حالت غیر طبیعی است و آنچه بر خلاف طبیعت و روش طبیعی نظام‌ اسباب و مسببات است دوام نخواهد یافت . و بالاخره آنجا که انفکاک‌ است ، یا روش و عمل در اعتقاد مؤثر می‌افتد و آن را منقلب می‌کند و یا اعتقاد و ایده تأثیر می‌کند و طرز عمل را منقلب می‌سازد . و بالاخره یا اعتقاد فدای عمل می‌شود و یا عمل فدای اعتقاد . این را نمی توان باور کرد که کسی بتواند یک عمر زندگی کند که فکرا و ایمانا الهی باشد ولی عملا مادی ، عاقبت یکی از دو طرف غالب خواهد شد ، یا به این سو و یا به آن سو خواهد رفت . کما اینکه آن کسی هم که از نظر فکر و ایمان مادی است ، خواه