تمام تلاشهای انسان نوعی حرکت از قوه به فعل و از نقص به کمال است . و نیز به حکم اینکه جزئی از اجزای طبیعت است نه خالق طبیعت ، تصرف او در طبیعت به شکل برقرار کردن رابطه مصنوعی ( غیر طبیعی ) میان اجزای‌ طبیعت است . ساخته‌های انسان از قبیل شهر و خانه و کشتی عبارت است از یک سلسله مواد طبیعی که با یک ارتباط مصنوعی به خاطر یک هدف و غایتی‌ که آن هدف و غایت ، هدف صانع و سازنده است نه هدف مصنوع و ساخته شده‌ ، و سازنده می‌خواهد به وسیله این ارتباط مصنوعی به هدف و غرضی نائل آید ، با یکدیگر پیوند یافته‌اند . پس مقوم صنع بشری دو چیز است : الف . پیوند اجزای مصنوع ، پیوند مصنوعی است و نه طبیعی . ب . هدف و غرضی که در این صنع به کار رفته ، هدف و غرض صانع است ، یعنی این صانع است که به وسیله این مصنوع ، خود را به هدفی می‌رساند و از خود رفع نقص می‌کند و به نوعی خود را از قوه به فعلیت می‌رساند . هیچ یک از این دو رکن در صنع باری تعالی نمی‌تواند وجود داشته باشد . نه ممکن است رابطه اجزای مصنوع با یکدیگر یک رابطه غیر طبیعی باشد و نه‌ ممکن است هدف موجود هدف صانع باشد ، بلکه باید پیوند اجزای مصنوع با یکدیگر پیوند طبیعی باشد ، آنچنان که در پیوند اجزای منظومه شمسی یا منظومه اتمی یا در اجزای یک مرکب طبیعی جمادی یا در اجزای گیاهان یا حیوانات یا انسان مشاهده می‌کنیم . این است معنی سخن حکمای الهی که می‌گویند : غایات