علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٠
ناشی از فکر و صنعتی انسان وار باشد ، زیرا که ما آن را تجربه کردهایم ؟ برای محقق ساختن این استدلال لازم است که درباره مبدأ جهانها تجربه داشته باشیم و مطمئنا این کافی نیست که دیده باشیم که کشتیها و شهرها ناشی از صنعت و اختراع انسانی است . . . . آیا میتوانی ادعا کنی که چنین شباهتی را میان ساخت یک خانه و پیدایش یک جهان نشان دهی ؟ آیا طبیعت را در چنان وضعی همانند نخستین نظم و ترتیب عناصر دیدهای ؟ آیا جهانها زیر چشم تو صورت پذیرفتهاند ؟ و آیا فرصت و مجال آن را داشتهای که تمام پیشرفت پدیدار ( فنومن ) را از نخستین ظهور نظم تا کمال نهایی آن مشاهده کنی ؟ اگر داشتهای پس تجربه خود را ذکر کن و نظریه خویش را ارائه ده . ثانیا تو بنابر نظریه خودت دلیلی نداری برای اسناد کمال به خدا ، یا برای این فرض که او از هر خطا و اشتباه یا بی نظمی در افعال خود منزه و مبراست . . . لااقل باید اعتراف کنی که برای ما غیر ممکن است که با افکار و انظار محدود خود بگوییم که آیا این نظام اگر با سایر نظامهای ممکن و حتی واقعی مقایسه شود ، شامل اشتباهات و خطاهای بزرگ است یا شایسته تحسین و تقدیری شگرف ؟ آیا یک روستایی اگر " انئید " ( شعر حماسی ویرژیل ) برای او خوانده شود میتواند اظهار نظر کند که آن شعر مطلقا بی عیب است ، یا مقام شایسته آن را در میان محصولات هوش انسانی تعیین کند در حالی که وی هیچ محصول دیگری هرگز ندیده است ؟ اما اگر این عالم ، محصول کاملی باشد باز هم نامعلوم و مشکوک است که همه خوبیهای آن اثر را بتوان بحق به سازنده آن نسبت داد . اگر یک کشتی را بررسی کنیم ، البته اندیشه