بحث کرده‌اند . اما امروز که به جهان اروپا می‌نگریم می‌بینیم افرادی مانند ژان پل سارتر در شش و پنج این مسأله گرفتارند و چون در فلسفه خود به‌ مسأله انتخاب و اختیار و آزادی تکیه کرده‌اند . خدا را نمی خواهند قبول‌ کنند . ژان پل سارتر می‌گوید : چون به آزادی ایمان و اعتقاد دارم نمی‌ توانم به خدا ایمان و اعتقاد داشته باشم ، زیرا اگر خدا را بپذیرم ناچارم‌ قضا و قدر را بپذیرم و اگر قضا و قدر را بپذیرم آزادی فرد را نمی توانم‌ بپذیرم و چون نمی‌خواهم آزادی را نپذیرم و به آزادی علاقه و ایمان دارم پس‌ به خدا ایمان ندارم .
از نظر اسلام ، اعتقاد و ایمان به خدا مساوی است با اینکه انسان آزاد و مختار باشد . آزادی به معنای واقعی ، گوهر انسان است . قرآن کریم خدا را بسیار بزرگ و اراده و مشیتش را عام معرفی می‌کند ، ولی از آزادی نیز سخت دفاع می‌کند : « هل اتی علی اعنسان حین من الدهر لم یکن شیئا مذکورا ٠ انا خلقنا اعنسان من نطفة امشاج نبتلیه فجعلناه سمیعا بصیرا ٠ انا هدیناه السبیل‌ اما شاکرا و اما کفورا »[١] .
آیا بر انسان روزگاری گذشت که چیزی نبود که از آن یاد شود ؟ ما او را از نطفه مخلوطی که دارای خلطها بود آفریدیم ، خلطهایی که موجب استعدادهای گونه گون بود و او را در معرض آزمایش قرار می‌دهیم . پس ما او را بینا و شنوا قرار دادیم و راه به او نشان دادیم ، و او خود مختار است که شکرگزار باشد یا کافر نعمت .

[١] دهر / ١ - [٣]