علل گرایش به مادیگری - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٦
وجود آن موانع نیز از اراده ما کاری ساخته نیست . اما اراده خداوند چون محیط بر همه چیز است و همه چیز به اراده اوست ، اسباب و وسایط و موانع نیز مولود اراده و مشیت اوست . پس در مرتبهای که اراده او حاکم است هیچ چیزی در برابر او به عنوان شرط یا سبب یا مانع وجود ندارد ، همه شروط و اسباب و موانع و زوال موانع ، مادون و محکوم اراده او یعنی تابع اراده اوست . پس آنچه او اراده میکند بدون هیچ وقفهای همان طور است که او اراده کرده است . اگر وجود چیزی موقوف به یک سلسله شرایط است ، از نظر آن چیز صحیح است که بگوییم مشروط به شرایطی است ، اما از نظر اراده الهی صحیح نیست گفته شود که مشروط به شرایطی است ، یعنی اجرای اراده الهی مشروط به چیزی نیست ، بلکه اراده الهی آن را با همان شرط اراده کرده است و آن هم بدون وقفهای به همان نحو که اراده شده به وجود آمده است . پس معنی اینکه اراده الهی ، مطلق است این است که او هر چه بخواهد به همان نحو که میخواهد بدون اینکه اجرای ارادهاش متوقف بر امری ماورای خودش باشد انجام میگیرد . پس اگر او وجود چیزی را به شکل دفعی بخواهد ، آن چیز به صورت آنی و دفعی به وجود میآید و اگر وجود چیزی را به صورت تدریجی بخواهد ، آن چیز به صورت تدریجی به وجود میآید ، بستگی دارد که نحوه وجود آن چیز چه نحوه وجود باشد و ذات احدیت وجود آن چیز را به چه شکلی اراده کرده باشد . اگر اراده و مشیت و حکمت الهی تعلق گرفته است که جانداران تدریجا و در طول میلیاردها سال متسلسل گردند ، طبعا موجودات به همان نحو وجود مییابند . پس غلط است که بگوییم لازمه مشیت مطلقه الهی این است که همه چیز دفعی الوجود باشد .