تفسير قرآن ناطق - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٠
( ٨ )
.وَ اُصُولَ الْكَرَمِ .
.و ريشه هاى بزرگوارى ...
توضيح واژه ها
اُصول : جمع «أصل» ، به معناى ريشه ، بُن ، شالوده ، پايه ، اساس ، بنيان . [١] الكَرَم : شرف ، شرافت ، بزرگوارى ، بزرگ منشى ، نيك سيرتى ؛ [٢] در روايات ، به معناى : صفات نيك و خصلت هاى نيكو . [٣]
شرح
بُن ، اساس و ريشه هر چيزى را «اصل» آن مى گويند و از همين رو ، به چيزى كه ماهيّت اوّليه خود را تغيير نداده باشد ، اصلى و سَرِه گفته مى شود . در عبارت «وَ اُصُولَ الْكَرَم» ، «الكَرَم» به «اُصول» ، افزوده شده است و با توجّه به الف و لامى كه بر سرِ واژه «كَرَم» آمده ، نخستين برداشت پژوهشگر آن است كه اهل بيت عليهم السلام ، اساس و ريشه تمامى آن چيزى هستند كه به نام «كَرَم» شناخته مى شود . به ديگر سخن ، اگر كَرَم ، به معناى كرامت و بزرگوارى باشد ، اساس و ريشه همه بزرگوارى ها و شرافت ها ، امامان عليهم السلام هستند ، و اگر به معناى نيك سيرتى باشد ، شالوده تمامِ نيكوسيرتان ، امامان عليهم السلام هستند . اكنون براى توضيح واژه «كَرَمَ» ، به سخنان پيشوايانى مراجعه مى كنيم كه پايه ها و اصول كَرَم و بزرگوارى معرّفى شده اند .
[١] «الأصل : واحد الاُصول الَّتى منها الشى ء» (مجمع البحرين ، ج ٥ ، ص ٣٠٥) . «أسفل كلّ شى» (لسان العرب ، ج ١١ ، ص ١٦) .[٢] «الكريم : الجامع لأنواع الخير والشَّرف و الفضائل» (لسان العرب ، ج ١٢ ، ص ٥١٠) .[٣] ر.ك : ميزان الحكمة ، ج ١٠ ، ص ٨٤ ، باب «كرم» .