تفسير قرآن ناطق - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٦١٢
علّامه مجلسى ، در توضيح جمله «بِكُم يَختِم ؛ به شما پايان مى دهد» ، آورده است : أي دَوْلَتُكُم آخِرُ الدُّوَل وَ الدَّولَةُ في الآخِرَة أَيضا لَكُم . [١] يعنى : دولت شما ، آخرين دولت است و دولت در آخرت نيز از آنِ شماست . پدر بزرگوار علّامه ، مجلسىِ اوّل نيز در توضيح دو جمله ياد شده ، گفته است : [يعنى] اوّلين نورى كه خداوند ، ايجاد كرد ، نور شما (اهل بيت عليهم السلام ) بود ؛ و همچنين ، انبيا و اوصيا و خوبان ، به شما ختم مى شوند . [٢]
نقش اهل بيت عليهم السلام در نظام تشريع
به نظر مى رسد هر چند آنچه علّامه مجلسى و پدر بزرگوار ايشان آورده اند ، در جاى خود ، درست است ؛ ليكن در تبيين مقصود از جمله «بِكُم فَتَح اللّه ُ وَ بِكُم يَخْتِم» ، نارساست ، زيرا با مراجعه به ساير سخنانى كه از اهل بيت عليهم السلام روايت شده است ، مى توانيم معناى روشن ترى از آن ، در يابيم . براى نمونه ، از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود : يا عَلىُّ ! إنَّ بِنا خَتَمَ اللّه ُ الدِّينَ كَما بِنَا فَتَحَهُ . [٣] اى على ! خداوند ، دين را با ما به پايان بُرده ، چنان كه آن را با ما ، آغاز كرده است . امير مؤمنان على عليه السلام نيز در روايتى مى فرمايد : بِنا فَتَحَ اللّه ُ الإسلامَ وَ بِنَا يَختِمُهُ . [٤] خداوند ، اسلام را با ما آغاز كرد و با ما ، به پايان مى بَرَد . در حديثى ديگر ، امام رضا عليه السلام نيز همين مفهوم را در باره «دين » ، بيان مى فرمايد : بِنا فَتَحَ اللّه ُ الدِّينَ وَ بِنا يَختِمُهُ . [٥] خداوند ، دين را با ما آغاز كرد و به ما ، پايان مى بخشد .
[١] بحار الأنوار ، ج ١٠٢ ، ص ١٤٣ .[٢] شرح زيارت جامعه كبيره ، ص ١٣٩ (به نقل از : لوامع صاحبْ قِرانى) .[٣] . الأمالى ، مفيد ، ص ٢٥١ ، ح ٤ .[٤] . الإحتجاج ، ج ١ ، ص ٥٤٤ ، ح ١٣١ .[٥] . تفسير القمّى ، ج ٢ ، ص ١٠٤ .