از ديرباز ، واژه شناسان و مفسرّان ، به تمايز دو گونه صلواتِ خداوند ، و صلواتِ فرشتگان و مؤمنان پرداخته اند. خليل بن احمد فراهيدى ، از كهن ترين واژه شناسان عرب، «صلوات» خدا را به معناىِ «ستايش نيكو و يادكرد زيبا» [١] از آنان مى داند و «صلوات» فرشتگان را به معناى طلب رحمت از خدا [٢] مى شِمُرَد. ديگر واژه شناسان نيز كم و بيش ، سخن او را تكرار كرده اند و برخى ، «صلاة» از جانب خداوند را به معناى «رحمت» دانسته اند. خلاصه سخن ، آن كه «صلاةِ» خداوند ، به معناى «رحمت» اوست و «صلاةِ» فرشتگان ، به معناى «درخواست رحمت» از خداست. آنچه يقينى است : «رحمت» يا «ستايش» خداوند ، مانند رحمت و ستودن انسان ها كه از محدوده لفظ فراتر نمى رود ؛ نيست. بلكه «رحمت» يا «ستايش» خدا ، همراه با فرستادنِ بركات و فراگير شدن رحمت الهى در زندگى كسانى است كه مشمولِ صلوات او مى شوند .

فرمانِ صلوات فرستادن بر پيامبر صلى الله عليه و آله

از جمله دستورهاى قرآن، دستورِ «درود فرستادن ؛ صلوات» بر پيامبر صلى الله عليه و آله است. خداوند و فرشتگان ، بر پيامبر «صلوات» مى فرستند و به مؤمنان هم دستور مى دهد تا بر پيامبرش ، صلوات نثار كنند : «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِىِّ يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ صَلُّواْ عَلَيْهِ وَ سَلِّمُواْ تَسْلِيمًا . [٣] همانا خداوند و فرشتگانِ او ، بر پيامبر صلى الله عليه و آله ، درود مى فرستند . اى كسانى كه ايمان آورده ايد ! بر او درود فرستيد و سلام گوييد ؛ سلامى در خور و شايسته» . بر پايه روايتى ، امام كاظم عليه السلام ، در تفسير آيه ياد شده ، مى فرمايد :

[١] «حسن ثنائه عليهم و حسن ذكره لهم» (العين ، ج ٧ ، ص ١٥٤) .[٢] «صلاة الملائكة : الاستغفار» (العين ، ج ٧ ، ص ١٥٤) .[٣] سوره احزاب ، آيه ٥٦.